HEEMKUNDEKRING
OP DE BEEK
PRINSENBEEK

Beeldbank Bibliotheek

   
 

Heemkundekring 'Op de Beek' Beeldbank Bibliotheek Zoekresultaat

Aantal gevonden publicaties : 25   (uit: 638)


Uitgebreid zoeken

Klik op publicatie voor vergroting en meer informatie

1. Boeknummer: 00384  
Het jaar in woord en beeld 1986
Historie -- Het jaar in woord en beeld           (1986)    [Diverse]
Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1986
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1985

INHOUD
Samenstelling en medewerkers 4
Voorbericht 5-6
Chronologie van het jaar 1985 7-18

ALFABETISCH GEDEELTE 19-321

COMPENDIUM
Necrologie 322-323
Bevolkingsgegevens Nederland 324
Bevolkingsgegevens BelgiŽ 325
Staatkundige en sociaal-economische gegevens van alle landen ter wereld 326-333
Sociaal-economische gegevens van de niet-westerse landen 334-335
Sociaal-economische gegevens van de OESO-landen 336
Lijst van afkortingen 337-342
Medewerkende instellingen 343
Fotoverantwoording 344

REGISTER 345-358

VOORBERICHT
In 1985 heeft zich met betrekking tot de vrede en veiligheid in de wereld een aantal nieuwe ontwikkelingen voorgedaan:
de twee grootmachten, de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, hadden voor het eerst na jaren een ontmoeting op het
hoogste niveau om een basis te leggen voor een constructievere samenwerking in de toekomst. De besprekingen tussen
de Europese landen in het kader van de Europese Ontwapeningsconferentie (EOC) resulteerden in de afsluiting van de
inventariserende fase, waardoor de mogelijkheid voor concretere ontwapeningsbesprekingen groter is geworden. Binnen
het NATO-bondgenootschap werden initiatieven genomen om tot een zelfstandiger opstelling tegenover de Verenigde
Staten te komen door de Westeuropese Unie nieuw leven in te blazen. Ook binnen het Warschaupact werden geluiden
gehoord die op een genuanceerdere opstelling van een aantal leden wezen. Het initiatief van de Amerikaanse president
Reagan om de ruimte te betrekken bij de strategische defensie kreeg veel kritiek.
De bescheiden Russisch-Amerikaanse toenadering was mede mogelijk doordat in de Sovjet-Unie een wisseling van de
wacht had plaatsgevonden: partijleider Tsjernenko overleed enige maanden nadat hij aan de macht was gekomen en hij
werd opgevolgd door de betrekkelijk jonge Gorbatsjov, die vrijwel direct na zijn ambtsaanvaarding liet weten dat er in
de binnen- en buitenlandse politiek een nieuwe wind zou gaan waaien.
Mocht er enige hoop op een versoepeling van de betrekkingen tussen de grootmachten zijn ontstaan, veel lokale en regio-
nale conflicthaarden bleven bestaan of er werden nieuwe aan toegevoegd. De oorlog tussen Irak en Iran ging onverminderd
voort; Libanon bleef een speelbal in de machtsstrijd in het Midden-Oosten, terwijl de Sovjetrussische aanwezigheid
in Afghanistan, o.a. door toepassing van nieuwe strategieŽn, met succes gecontinueerd werd.
Op het Afrikaanse continent werden de regeringen van Soedan en Oeganda op ondemocratische wijze aan de kant gezet.
De met veel spanning tegemoetgeziene redevoering van de Zuidafrikaanse president Botha over de toekomst van het
apartheidsbeleid werd door velen als teleurstellend ervaren: de voorstanders van dat beleid zagen er een ondergraving
van de positie van de blanken in en de tegenstanders vonden de aangekondigde wijzigingen absoluut onvoldoende. De
al zo lang voorspelde gewelddadige uitbarstingen beperkten zich echter vooralsnog tot het zwarte bevolkingsdeel.
De afwachtende binnen- en buitenlandse houding ten opzichte van de nieuwe Indiase premier Rajiv Gandhi sloeg al vrij
snel om in enthousiasme en vertrouwen in zijn leiderschap, wat o.a. tot uiting kwam in een opleving van bepaalde sectoren
van de Indiase economie. Toen evenwel bleek dat een der grootste problemen van India, het separatisme van de Sikhs,
niet zo gemakkelijk opgelost kon worden, werden ook kritische geluiden gehoord.
Op de Filippijnen werd onder groeiende kritiek op het bewind van president Marcos het proces tegen de moordenaars
van de oppositieleider Aquino gevoerd. Marcosí bondgenoot, de Verenigde Staten, drong voor het eerst openlijk aan
op een verdere democratisering van het bewind.
In Zuid-Amerika ging enerzijds het enkele jaren geleden ingezette democratiseringsproces langzaam verder, terwijl ander-
zijds enkele gevestigde democratieŽn zich teweer moesten stellen tegen verdere ondermijning. BraziliŽs eerste burgerpresident
sinds jaren overleed enkele maanden na zijn verkiezing en vlak voor zijn installatie, maar zijn opvolging werd zonder
enige problemen op democratische wijze afgewikkeld. In ArgentiniŽ werd de afrekening met het gewelddadige, militaire
verleden, in de vorm van openbare processen tegen voormalige militaire leiders, voortgezet. De democratie in Colombia
kreeg een zware aanval te verduren in de vorm van een gijzeling van de leden van het hoogste rechtscollege door een
guerrillabeweging en in Peru ging de confrontatie tussen regering en guerrillabeweging verder. De Mexicaanse democratie
kreeg, mede als gevolg van een zware aardbeving in Mexico-City, het verwijt van corruptie en onbekwaamheid in de
regeringspartij. In Midden-Amerika bleef Nicaragua de steen des aanstoots, niet in de laatste plaats voor de Verenigde
Staten. Pogingen van president Reagan om in de een of andere vorm steun te geven aan de contra-revolutionaire beweging
leden wederom schipbreuk in het Congres.
In Europa werd de samenwerking verder verstevigd door de toetreding tot de EG van Spanje en Portugal. Groot-BrittanniŽ
en Ierland bereikten een principe-overeenkomst over de toekomstige status van Noord-Ierland en met name over
de rol daarbij voor de Ierse Republiek.
In de Nederlandse politieke verhoudingen wierpen de parlementsverkiezingen van 1986 hun schaduw vooruit. De economie
trok verder aan en er was een lichte achteruitgang van het aantal werklozen te bespeuren. De vredesbeweging gaf
bij de aanbieding van het volkspetitionnement aan de regering nogmaals een proeve van haar sterkte.
In BelgiŽ werd het politieke leven beheerst door de omstreden plaatsing van de eerste 16 kruisraketten in maart en de
(vervroegde) parlementsverkiezingen van 13 okt. Omdat de regeringspartijen en met name de CVP versterkt uit die verkiezingen
te voorschijn kwamen kon eerste-minister W. Martens in korte tijd met dezelfde coalitiepartners een nieuwe regering
vormen. Deze nam zich voor krachtdadig het enigszins getaande herstelbeleid van de vorige bewindsploeg weer
op te nemen. Groeiende onrust in de Limburgse steenkolenmijnen wees er evenwel op dat ook de arbeidersbeweging een
nieuw elan zocht in de strijd voor het behoud van de werkgelegenheid.
Nadat de CCC het hele jaar door van zich had doen spreken met het opeisen van talloze terreuraanslagen kon de Belgische
politie in december vier vermoedelijke kopstukken van die organisatie inrekenen. Inmiddels had ook de zgn. bende
van Nijvel de gemoederen weer hevig verontrust door het plegen van enkele ongemeen moorddadige overvallen op grootwarenhuizen.
Op niet minder dramatische wijze kwam BelgiŽ eind mei in het nieuws toen in het Brusselse Heizelstadion
Britse en Italiaanse voetbalsupporters met elkaar op de vuist gingen en er bij de daarop uitgebroken paniek 39 doden
vielen.
N.B. Om de beschikbare ruimte zo efficiŽnt mogelijk te gebruiken zijn vrijwel alle in de tekst gebruikte afkortingen (bijv.
van internationale organisaties, politieke partijen, vakbonden, enz.) in een speciale afkortingenlijst die voorin het boek
is opgenomen, verklaard. De volledige betekenis wordt, waar dat zinvol is, in de oorspronkelijke taal gegeven. In andere
gevallen wordt de verklaring in het Nederlands gegeven.
De redactie

Elsevier Amsterdam/Brussel;  
 

2. Boeknummer: 00385  
Het jaar in woord en beeld 1987
Historie -- Het jaar in woord en beeld           (1987)    [Diverse]
Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1987
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1986

INHOUD
Samenstelling en medewerkers 4
Voorbericht 5-6
Chronologie van het jaar 1986 7-16

ALFABETISCH GEDEELTE 17-325

COMPENDIUM
Necrologie 326-327
Bevolkingsgegevens Nederland 328
Bevolkingsgegevens BelgiŽ 329
Staatkundige en sociaal-economische gegevens van alle landen ter wereld 330-337
Sociaal-economische gegevens van de niet-westerse landen 338-339
Sociaal-economische gegevens van de OESO-landen 340
Lijst van afkortingen 341-343
Medewerkende instellingen en fotoverantwoording 344

REGISTER 345-359

VOORBERICHT
In 1986 werd de in 1985 op gang gekomen ontspanning tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, ondanks enkele
incidenten, voortgezet. Hoogtepunt was de ontmoeting tussen de Amerikaanse president Reagan en de Sovjetrussische
partijleider Gorbatsjov in de IJslandse hoofdstad Reykjavik. Het leek er daarbij op dat het initiatief meer en meer bij
de Sovjet-Unie kwam te liggen, waaraan de dynamische persoonlijkheid van de nieuwe partijleider niet geheel onschuldig
was. Ook binnenslands zorgde Gorbatsjov voor de nodige beroering door de nadruk die hij legde op de noodzaak van
meer openheid (glasnost) in de Sovjetmaatschappij. Illustratief daarvoor was de aanpak van de berichtgeving over de
grootste kernramp uit de geschiedenis, de brand in de kerncentrale van Tsjernobyl in de Oekraine. Werd aanvankelijk
de grootst mogelijke geheimhouding en terughoudendheid in de binnenlandse berichtgeving betracht, na enige tijd gaven
de autoriteiten opening van zaken en werd met voor de Sovjet-Unie ongekende openhartigheid verslag gedaan over de
oorzaak en de gevolgen van de catastrofe die tot ver in West-Europa merkbaar waren.
Hoogtepunt van het nieuwe beleid was de opheffing van de ballingschap van de Nobelprijswinnaar en dissident-Andrei Sacharov.
In de Verenigde Staten daarentegen werd het prestige van president Reagan zwaar aangetast door de onthullingen
over de betrokkenheid van zijn persoonlijke staf bij de illegale wapenhandel met Iran, terwijl de Senaatsverkiezingen
in een grote overwinning voor de Democraten resulteerden, waardoor de relatie tussen president en Congres niet gemakkelijker werd.
Het merendeel van de Europese bondgenoten reageerde negatief op de Amerikaanse bombardementen op LibiŽ, dat verantwoordelijk
gesteld werd voor het aanhoudende internationale terrorisme. In het Midden-Oosten bleef de situatie wat
betreft de verhouding tussen IsraŽl en de Arabische buurlanden vrijwel gelijk, zij het dat de toenadering tot JordaniŽ
en Marokko voortgezet werd. Wel kwam het tot een definitieve breuk tussen JordaniŽ en de PLO. De situatie in Libanon
bleef verward, met SyriŽ als voornaamste buitenlandse deelnemer aan de burgeroorlog. Ontvoeringen van Europeanen
en Amerikanen en bloedige aanslagen in Frankrijk zorgden ervoor dat het Libanese strijdtoneel niet uit de aandacht
van de westerse media verdween.
Een van de nijpendste problemen voor een groot aantal Zuidamerikaanse landen, t.w. de enorme schulden aan buitenlandse
banken, werd in 1986 ondanks het Baker-Plan niet verder tot een oplossing gebracht. De daling van de aardolieprijs
op de wereldmarkt zorgde zelfs voor nieuwe problemen voor enkele van die landen, m.n. Mexico en Venezuela,
doordat hun voornaamste exportartikel minder opbracht. Ook de olieproducerende landen in het Midden-Oosten raakten
in de problemen en 1 miljoen gastarbeiders, afkomstig uit Egypte, Pakistan en andere landen, werden naar huis gestuurd.
In politiek opzicht was er in 1986 in de meeste Latijnsamerikaanse landen sprake van een stabilisering van de situatie.
In Suriname echter werd het bewind van legerleider Bouterse meer en meer bedreigd door het optreden van het junglecommando
van Brunswijk en in HaÔti moest het gehate regime van Ďpresident voor het levení Duvalier plaatsmaken voor
een nieuwe regering die democratisering van het openbare leven in het vooruitzicht stelde. Op de Filippijnen deed zich
een gelijke ontwikkeling voor door het vertrek van Marcos die opgevolgd werd door de weduwe van de man die jarenlang
zijn politieke opponent was geweest, Corazon Aquino. Bij beide machtswisselingen werd druk van de kant van de Verenigde
Staten vermoed. In de Volksrepubliek China werd het tempo van de economische liberalisering enigszins vertraagd,
maar de verjonging van het partijkader betekende een garantie voor de voortzetting van de enkele jaren eerder
ingeslagen weg.
In Sri Lanka ging de bloedige confrontatie tussen Tamil-guerrillastrijders en het leger door waarbij in toenemende mate
de burgerbevolking het slachtoffer werd.
In 1986 ging alle aandacht naar de ontwikkelingen in Zuid-Afrika, waar ondanks terugtrekking van enkele westerse
ondernemingen geen doorbraak kwam in de door apartheid gekarakteriseerde verhouding tussen blank en zwart.
In Nederland stond het politieke leven in 1986 in het teken van de grote verkiezingswinst van het CDA waardoor de
regering-Lubbers haar beleid van bezuinigingen kon voortzetten.
Ook in 1986 waren de winterse weersomstandigheden zodanig dat de Elfstedentocht onder enorme publieke belangstelling
weer gereden kon worden. In Amsterdam werd Het Muziektheater, thuisbasis voor het Nationaal Ballet en de Nederlandse
Opera, geopend en in Zeeland werd met de afsluiting van de Oosterschelde een mijlpaal bereikt in de voltooiing van
het Deltaplan.
In BelgiŽ, waar de economie door een lage inflatie enigszins kon herademen, lanceerde de regering het ĎSint-Annaplaní,
een besparingsoperatie waarbij alle overheidsdepartementen betrokken waren. Ook werd na lang aarzelen een afslanking
van de Kempense Steenkolenmijnen in het vooruitzicht gesteld. In het najaar bracht een uitspraak van de Raad van State,
die de burgemeesterbenoeming van Josť Happart in Voeren nietig verklaarde, de communautaire verscheurdheid van
het land weer op het voorplan. De regeringscrisis die hierop volgde, was hevig maar van korte duur. Veel aandacht ging
ook naar het proces tegen oud-premier Vanden Boeynants, diverse andere fraudeschandalen en het faillissement (en de
verrassende redding) van het dagblad De Morgen.
DE REDACTIE

Elsevier Amsterdam/Brussel;  
 

3. Boeknummer: 00386  
Het jaar in woord en beeld 1988
Historie -- Het jaar in woord en beeld           (1988)    [Diverse]
Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1988
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1987

INHOUD
Samenstelling en medewerkers 4
Voorbericht 5-6
Chronologie van het jaar 1987 7-16

ALFABETISCH GEDEELTE 17-323

COMPENDIUM
Necrologie 324-325
Bevolkingsgegevens Nederland 326
Bevolkingsgegevens BelgiŽ 327
Staatkundige en sociaal-economische gegevens van alle landen ter wereld 328-335
Sociaal-economische gegevens van de niet-westerse landen 336-338
Sociaal-economische gegevens van de OESO-landen 338
Lijst van afkortingen 339-341
Medewerkende instellingen en fotoverantwoording 342
REGISTER 343-359

VOORBERICHT
De ontspanning tussen de beide grootmachten, de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten, werd in 1987 voortgezet en vond
haar bekroning in de ondertekening van het verdrag tot beperking van de middellange afstandsraketten (INF-akkoord),
waarvoor de Russische partijleider Gorbatsjov naar Washington kwam.
Het door Gorbatsjov in de Sovjet-Unie op gang gezette proces van meer openheid (glasnost) en politieke en economische
hervormingen (perestrojka) werd in intellectuele en artistieke kringen daar enthousiast ontvangen en uitgedragen, maar
stuitte binnen het militaire en partij-apparaat op taaie weerstand. De Sovjetrussische betrokkenheid bij Afghanistan bleef
ook in 1987 voortduren, maar het werd uit verklaringen van de regering in Moskou duidelijk dat men op korte termijn
een oplossing wilde vinden die een terugtrekking van de Sovjettroepen mogelijk zou maken.
In de Verenigde Staten bleef de schaduw van de geheime wapenleveranties aan Iran boven president Reagan en zijn naaste
medewerkers hangen. De publikatie van twee rapporten, ťťn van een door de president zelf ingestelde commissie en ťťn
van een door het Congres benoemde commissie, deed de twijfel aan de bekwaamheid en integriteit van de president en
zijn persoonlijke staf alleen maar toenemen. De presidentsverkiezingen van 1988 wierpen hun schaduwen vooruit in de
vorm van voorverkiezingen in enkele staten, waarbij echter nog geen duidelijke kanshebber naar voren kwam. In Midden-
Amerika lanceerde de Costaricaanse president Arias Sanchez een vredesplan dat hem de Nobelprijs voor de vrede opleverde
en deze Ďachtertuiní van de Verenigde Staten een nieuwe periode van samenwerking en nationale verzoening zou moeten
geven. In Suriname werd de terugkeer naar democratischer verhoudingen in gang gezet door algemene verkiezingen
die overtuigend gewonnen werden door de burgerlijke partijen, waarmee een einde leek te komen aan de overheersende
invloed van de militairen op het politieke leven. In ArgentiniŽ bleven de militairen zich roeren, zij het zonder veel gevolgen
voor de regering van president Alfonsin, maar zijn positie werd wel verzwakt door de grote verkiezingswinst van de peronisten
ten koste van zijn eigen Radicale Partij. In Chili wist president Pinochet zich te handhaven en hij leek zijn positie
verder te versterken.
In HaÔti moesten algemene verkiezingen uitgesteld worden na gewelddadige acties van aanhangers van de verdreven president
Duvalier. De Filippijnse president Aquino bleef beperkt in haar politieke mogelijkheden. Van de door haar in het
vooruitzicht gestelde politieke maar vooral sociale hervormingen kon door tegenwerking uit geheel verschillende hoeken
nog niet veel gerealiseerd worden, wat haar geloofwaardigheid verder ondermijnde. In Zuid-Korea koos de bevolking
via een referendum met overgrote meerderheid voor een nieuwe grondwet die voorziet in democratischer verhoudingen
in de toekomst. De in de Volksrepubliek China enige jaren geleden in gang gezette liberalisering werd voortgezet. De
verjonging van het staats- en partijkader ging verder. In de autonome regio Tibet vonden gewelddadige demonstraties
plaats tegen de Chinese aanwezigheid en er werd de terugkeer van de geestelijke leider, de dalai lama, geŽist.
In India bleven de tegenstellingen tussen Sikhs en Hindoes het politieke leven beÔnvloeden en er was sprake van een verdere
verzwakking van de positie van premier Gandhi. Het land raakte ook directer betrokken bij de conflicten tussen Tamils
en Singalezen op Sri Lanka door een akkoord dat tussen de regeringen van beide staten werd gesloten dat o.a. voorzag
in interventie van Indiase troepen in de strijd op het eiland. In de vele conflicten en problemen in het Midden-Oosten
was een verdere internationalisering en polarisering te onderkennen. Doordat als gevolg van de oorlogshandelingen tussen
Iran en Irak de vrije doorvaart in de Perzische Golf in gevaar kwam, besloten de westerse mogendheden onder aanvoering
van de Verenigde Staten marine-eenheden naar het gebied te zenden. In de situatie in Libanon veranderde weinig
in positieve zin en in IsraŽl waar de verdeeldheid binnen de regering over het te voeren beleid met betrekking tot de Arabische
buurlanden aanhield, kwamen de Palestijnse inwoners, met name in de Gazastrook, in toenemende mate in conflict
met IsraŽliŽrs. De verdeeldheid binnen de Palestijnse bevrijdingsorganisaties werd opgeheven. In TunesiŽ werd president
Bourguiba wegens hoge leeftijd afgezet. Premier Thatcher van Groot-BrittanniŽ wist door een indrukwekkende verkiezingsoverwinning
haar positie, in zowel binnen- als buitenland te verstevigen. Het politieke bedrijf in de Bondsrepubliek
Duitsland kwam in opspraak door de zelfmoord van premier Barschel van Sleeswijk-Holstein die beschuldigd werd van
malicieuze praktijken tegenover zijn politieke tegenstanders. In Frankrijk kwamen de politieke verhoudingen meer en
meer in het teken te staan van de naderende presidentsverkiezingen. Oostenrijk bleef in de internationale aandacht door
het oorlogsverleden van zijn president Waldheim.
Een gebeurtenis die vergaande gevolgen voor vrijwel alle landen maar zeker voor de westerse industrielanden had, was
de spectaculaire val van de koersen van de aandelen op de beurs in Wall Street, vrijwel onmiddellijk gevolgd door dalingen
in andere belangrijke financiŽle centra. De eveneens aanhoudende daling van de koers van de dollar bracht de westerse
landen er toe het topoverleg over een gemeenschappelijke aanpak van de gevolgen te intensiveren.
In Nederland bleef de politieke discussie geconcentreerd op de bezuinigingen bij de overheid en in de sociale sector en
de aanpak van de werkloosheid. Gebeurtenissen van persoonlijke aard die de aandacht trokken, waren de ontvoering
van de topman van het Aholdconcern Gerrit Jan Heijn en het overlijden van de socialistische voorman en oud-premier
Joop den Uyl.
In BelgiŽ trachtte de regering het belang van het economische herstelbeleid in te roepen om de groeiende Vlaams-Waalse
tegenstellingen, culminerend in de kwestie Voeren, te bezweren. De mislukking van die poging leidde in het najaar tot
de val van de regering. Bij de vervroegde parlementsverkiezingen behield het ontslagnemende kabinet een zo nipte meerderheid
dat een coalitiewisseling en een lange formatieperiode zo goed als onvermijdelijk waren. Een wekenlange mijnwerkersstaking
kon de gedeeltelijke sluiting van de Kempense Steenkolenmijnen niet beletten en ook de Belgische spoorwegmaatschappij
maatschappij was aan een strenge sanering toe. Vůůr de haven van Zeebrugge kwamen tientallen mensen om bij het kapseizen
van een veerboot.
DE REDACTIE

Elsevier Amsterdam/Brussel;  
 

4. Boeknummer: 00387  
Het jaar in woord en beeld 1989
Historie -- Het jaar in woord en beeld           (1989)    [Diverse]
Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1989
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1988

INHOUD
Samenstelling en medewerkers 4
Woord vooraf van de uitgever 5
Voorbericht 7-8

CHRONOLOGIE VAN HET JAAR 1988 9-64

MENS EN MAATSCHAPPIJ 65-222

LANDENOVERZICHT 223-321
Artikelen 224-321
Bevolkingsgegevens Nederland 322
Bevolkingsgegevens BelgiŽ 323
Staatkundige en sociaal-economische gegevens van alle landen ter wereld 324-331
Sociaal-economische gegevens van de niet-westerse landen 332-334
Sociaal-economische gegevens van de OESO-landen 334

LIJST VAN AFKORTINGEN 335-337
MEDEWERKENDE INSTELLINGEN EN FOTOVERANTWOORDING 338
NECROLOGIE 339-340
REGISTER 341-359
INHOUDSOPGAVE 360

Geachte Lezer,
Voor u ligt het Winkler Prins Jaarboek. Het biedt u de samenvatting van de belangrijkste nieuwsfeiten van 1988. De redactie heeft zorgvuldig de
relevante feiten verzameld, voor u samengevat en gemakkelijk toegankelijk gemaakt.
Daarbij is voor een deel gebruik gemaakt van bronnen die pas in het voorjaar 1989 zijn verschenen. Daarom verschijnt het Winkler Prins Jaarboek eerst
in september, maar daarmee is het ook een uiterst complete samenvatting.
De opzet van dit Winkler Prins Jaarboek is, vergeleken met de voorgaande edities, iets veranderd en daarmee duidelijk verbeterd.
Om de vele informatie die het Winkler Prins Jaarboek bevat, nog toegankelijker te maken, is met ingang van deze editie gekozen voor een andere
rangschikking van de verschillende onderdelen. De chronologie, sinds jaren een vast onderdeel van het jaarboek, is aanzienlijk uitgebreid. Het alfabetisch
gedeelte is in tweeŽn gesplitst, allereerst een alfabetisch gerangschikt gedeelte onder de naam Mens en Maatschappij, met vaste en wisselende trefwoorden,
en vervolgens een landenoverzicht. De andere onderdelen van het Jaarboek, zoals statistische gegevens, tabellen, lijsten van afkortingen en register, zijn
uitgevoerd zoals u in de voorafgaande jaren gewend was.
De redactie zou graag uw suggesties ontvangen voor aanvullingen of verbeteringen van het Winkler Prins Jaarboek. Daarmee kan bij de samenstelling
van de volgende edities rekening gehouden worden.
Wij wensen u vele plezierige uren met het Winkler Prins Jaarboek toe.
De uitgever

VOORWOORD
1988 zal waarschijnlijk de geschiedenis ingaan als het jaar, waarin een aantal al jaren slepende internationale conflicten
opgelost of dichter naar een oplossing gebracht werden. Allereerst werd de enige jaren geleden ingezette politiek van
toenadering tussen de twee grootmachten, de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, bekroond met de ondertekening
van het INF-akkoord dat voorziet in de afschaffing van de korte-afstandraketten, die de beide machtsblokken op
elkaars grondgebied gericht hadden.
Tevens werden ook regelingen getroffen voor een aantal lokale conflicthaarden, waarbij de beide mogendheden of
hun bondgenoten betrokken waren of dreigden betrokken te raken.
De bloedige Golfoorlog tussen Irak en Iran, die duizenden mensenlevens heeft gekost, werd beŽindigd; de Sovjet-
Unie kondigde aan haar troepen uit Afghanistan te zullen terugtrekken en er waren voor het eerst officiŽle contacten
tussen Moskou en Peking, die mogelijk in een duurzamer overlegsituatie zullen uitmonden.
In Afrika kwam een akkoord tot stand tussen Zuid-Afrika, Angola en Cuba over de beŽindiging van de burgeroorlog
in Angola en de staatkundige toekomst van NamibiŽ, en er werd een akkoord gesloten tussen Marokko en het Polisario
over de Westelijke Sahara. In het Midden-Oosten werd door de militante opstelling van de Palestijnse bevolkingsgroep
in de door IsraŽl bezette gebieden, en door het initiatief van koning Hoessein van JordaniŽ om zijn aanspraken op
de door IsraŽl bezette Westoever op te geven, en het daarop volgende uitroepen van een autonome Palestijnse staat,
de al jaren durende status quo doorbroken en mogelijk een uitzicht op een oplossing van het Palestijnse probleem
geboden.
Bij de grote mogendheden veranderde er binnenslands ook het nodige. In de Verenigde Staten won Reagans partijgenoot
Bush op overtuigende wijze de presidentsverkiezingen. In de Sovjet-Unie wist partijleider Gorbatsjov zijn positie
verder te verstevigen door tegenstanders van zijn op openheid en herstructurering gericht beleid uit te schakelen,
zijn voorstellen voor politieke hervormingen aanvaard te krijgen en zich tot staatshoofd te laten kiezen. De liberalisering
van de berichtgeving in de media en van het artistieke leven in het algemeen werd voortgezet en leidde o.a. tot
ongekende onthullingen over het Stalinistische verleden en zelfs tot rehabilitatie van tot nog toe doodgezwegen of
verketterde communisten van het eerste uur.
De grotere openheid leidde ook tot kritische kanttekeningen bij ťťn van de grondslagen van de huidige Sovjet-Unie:
het samenleven binnen een federatief staatsverband van volken met geheel verschillende etnische, culturele en
historische achtergronden. Met name in de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen werd openlijk geageerd
tegen de monopoliepositie van de communistische partij. In de Kaukasische republieken kwam het tot bloedige
onlusten die met militair geweld onderdrukt moesten worden n.a.v. protesten tegen de positie van de Armeense
minderheid in de republiek Azerbajdzjan. De Oosteuropese staten gaven elk hun eigen invulling aan de door Moskou
nu openlijk gepropageerde perestrojka, waarbij de DDR en Tsjechoslowakije zich het behoudendst opstelden en
Hongarije het verst ging. In Polen bleef de verboden vakbeweging Solidariteit ook in 1988 een machtsfactor, waarmee
staat en partij rekening moesten houden.
In de meeste Westeuropese landen zette het economisch herstel dat enkele jaren geleden begon, verder door. De
groeicijfers waren bevredigend maar de werkloosheid liep in de meeste landen niet noemenswaard terug en lijkt
daarmee een structureel probleem te blijven. In Frankrijk werd president Mitterrand op overtuigende wijze herkozen
wat hem in de gelegenheid stelde een partijgenoot tot premier te benoemen, waarmee een eind kwam aan de ongelukkige
situatie waarbij een politieke tegenstander van het staatshoofd het premierschap bekleedde. De Bondsrepubliek
Duitsland werd opgeschrikt door de plotselinge dood van de sterke man van Beieren, Franz Josef Strauss. De sterke
vrouw van Groot-BrittanniŽ, Margaret Thatcher, wist zich mede dankzij een sterk verdeelde oppositie te handhaven.
In Latijns-Amerika traden veel nieuwe staatshoofden voor het voetlicht. Mexico, Venezuela en Ecuador kozen een
nieuwe president. Chiliís dictator Pinochet kreeg van het electoraat te horen dat een voortzetting van zijn ambtsperiode
niet gewenst werd en in Suriname werd een nieuwe president beŽdigd en leek een nieuwe fase ingeluid te zijn op
weg naar een verdere democratisering van de samenleving. In Panama wist de sterke man Noriega, in opspraak
gekomen door beschuldigingen van betrokkenheid bij drugshandel, zich ondanks openlijke inmenging van de Verenigde
Staten te handhaven. In Nicaragua kwam het tot een akkoord tussen de contraís en de Sandinisten, en HaÔti beleefde
wederom een staatsgreep.
De Volksrepubliek China, Tíai-wan en Zuid-Korea kregen elk een nieuw staatshoofd, terwijl in China de verjonging
van het partij- en regeringsapparaat voortgezet werd. Ook in de Volksrepubliek stak het nationaliteitenprobleem weer
de kop op door de onlusten in Tibet die met militair geweld onderdrukt werden.
In Pakistan leek in de politiek een nieuwe periode aangebroken met de verkiezingsoverwinning van Benazir Bhutto,
de dochter van de in 1980 ter dood gebrachte tegenstander van generaal Zia ul-Haq, die zelf bij een vliegtuigongeluk
om het leven kwam. Op de Filippijnen bleef mevrouw Aquino aan de macht ondanks toenemende kritiek op haar
naaste omgeving en met name haar familieleden.
In Zuid-Afrika verloren de gematigden aan invloed door de verkiezingswinst van de Conservatieve partij en een
poging van de regering om haar de wind uit de zeilen te nemen door een verbod van een groot aantal anti-
apartheidsgroeperingen liep op niets uit door een algemene proteststaking van de zwarte bevolkingsgroep. Ook in
IsraŽl wonnen de behoudende groeperingen aan invloed door de verkiezingswinst van de religieuze partijen. Voor
het eerst werd ook door met IsraŽl sympathiserende landen openlijk kritiek geleverd op het optreden in de bezette
gebieden.
In Nederland kon de regering geruststellende woorden laten horen over de economische ontwikkelingen, maar niet
over de werkgelegenheid die ver achterblijft bij het aanbod van arbeid. De bezuinigingsoperatie van de overheid
werd verder voortgezet, zij het dat meer en meer belangengroepen daar bezwaar tegen aantekenden. Een kabinetscrisis
over het rapport van de parlementaire enquÍtecommissie die een onderzoek had ingesteld naar de gang van zaken
bij de aanmaak van een nieuw fraudebestendig paspoort, werd door bekwaam manoeuvreren van premier Lubbers
voorkomen. De opzienbarende ontvoeringszaak van Heijn vond zijn ontknoping met de arrestatie van de dader en
de vondst van het stoffelijk overschot van het slachtoffer.
In BelgiŽ begon het verslagjaar met een spectaculaire beursstrijd rond de Generale Maatschappij, de belangrijkste
Belgische holding; hoofdrolspelers waren Italiaanse en Franse kapitaalgroepen. Formateur J.-L. Dehaene kreeg na
maandenlange onderhandelingen een stabiele vijfpartijenregering op de been, opnieuw geleid door W. Martens. Deze
bracht nog binnen het jaar o.m. de eerste twee fasen van een ingrijpende, federalistische staatshervorming en een
belastinghervorming tot stand. In het najaar raakte BelgiŽ verwikkeld in diplomatieke schermutselingen met zijn
vroegere kolonie ZaÔre.
Meer nog dan in voorafgaande jaren kwam de problematiek met betrekking tot het behoud van het milieu in de
belangstelling. De onthullingen over de verslechtering van het milieu namen snel in aantal toe en deden overheden
en internationale samenwerkingsorganisaties rapporten en meerjarenplannen publiceren, zonder dat er overigens
concrete maatregelen werden genomen.
De redactie en de auteurs hebben zich veel inspanningen getroost deze grote verscheidenheid aan gebeurtenissen en
ontwikkelingen overzichtelijk te rangschikken om zo het Jaarboek 1989 een betrouwbare historische bron te laten
zijn.
Winkler Prins Redactie

Elsevier Amsterdam/Brussel;  
 

5. Boeknummer: 00388  
Het jaar in woord en beeld 1990
Historie -- Het jaar in woord en beeld           (1990)    [Diverse]
Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1990
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1989

INHOUD
Samenstelling en medewerkers 4
Woord vooraf van de uitgever 5
Voorbericht 7-8

CHRONOLOGIE VAN HET JAAR 1989 9-64

MENS EN MAATSCHAPPIJ 65-206

LANDENOVERZICHT 207
Artikelen 208-314
Bevolkingsgegevens Nederland 318
Bevolkingsgegevens BelgiŽ 319
Staatkundige en sociaal-economische gegevens van alle landen ter wereld 320-327
Sociaal-economische gegevens van de niet-westerse landen 328-330
Sociaal-economische gegevens van de OESO-landen 330

LIJST VAN AFKORTINGEN 315-317

MEDEWERKENDE INSTELLINGEN EN FOTOVERANTWOORDING 331

NECROLOGIE 332-334

REGISTER 335-359

INHOUDSOPGAVE 360

Geachte Lezer,
Voor u ligt het Winkler Prins Jaarboek. Het biedt u de samenvatting van de belangrijkste nieuwsfeiten van 1989. De redactie heeft zorgvuldig de relevante
feiten verzameld, voor u samengevat en gemakkelijk toegankelijk gemaakt.
Daarbij is voor een deel gebruik gemaakt van bronnen die pas in het voorjaar van 1990 zijn verschenen. Daarom verschijnt het Winkler Prins Jaarboek
eerst in september, maar daarmee is het ook een uiterst complete samenvatting.

De met het Jaarboek 1989 meegezonden reactiekaartjes hebben een grote respons opgeleverd met vele nuttige suggesties. Enkele daarvan worden in
dit jaarboek gerealiseerd. Zo is het landengedeelte voorzien van foto's en verder is het door vele lezers gevraagde weeroverzicht weer opgenomen.
ditmaal geÔllustreerd met informatieve grafieken i.p.v. tabellen.

De redactie houdt zich zoals altijd weer aanbevolen voor opmerkingen die tot verbetering van het Winkler Prins Jaarboek kunnen leiden en hoopt dat
u met dit jaarboek veel plezierige uren zult beleven.
De uitgever

VOORWOORD
De ontspannen sfeer die al enige tijd de verhouding tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie kenmerkte, hield
in 1989 aan en resulteerde o.a. in een topontmoeting tussen de nieuwe Amerikaanse president Bush en de Sovjetrussische
leider Gorbatsjov op Malta, waar een grote mate van overeenstemming over tal van zaken, maar met name over de
Oosteuropese ontwikkelingen werd geconstateerd. In de reguliere ontmoetingsplatforms van beide grootmachten en
hun bondgenoten, zoals de verschillende ontwapeningsconferenties, werden in 1989 eveneens belangrijke stappen
gezet naar verdere ontwapening.
De Oosteuropese ontwikkelingen kregen in de tweede helft van 1989 een adembenemend tempo. Polen en Hongarije,
waar al enkele jaren openlijk gediscussieerd werd over en geŽxperimenteerd werd met andere ideologische principes
dan het marxisme, zetten in 1989 definitieve stappen naar een pluriforme, democratische staatsvorm. Polen werd zelfs
het eerste Oostblokland met een niet-communistische premier.
De DDR, Tsjechoslowakije, RoemeniŽ en Bulgarije, voorheen bastions van het orthodoxe communisme, kregen in
1989 te maken met zodanige uitbarstingen van ontevredenheid van de bevolking, dat de regerende elites verjaagd
werden of aanzienlijke concessies deden of, in het geval van RoemeniŽ, de dictator en zijn vrouw ter dood gebracht
werden. In alle gevallen deden de regerende communistische partijen afstand van hun machtsmonopolie en werden
de principes van de vrije-markteconomie in meer of mindere mate aanvaard. In de Sovjet-Unie wist president
Gorbatsjov, die in niet geringe mate bijgedragen had tot de ontwikkelingen in de buurlanden, zich ondanks kritiek
van orthodoxe communisten, sociale onrust, een stagnerende economie, het onafhankelijkheidsstreven van een aantal
Unierepublieken en etnische onlusten in de Transkaukasische republieken, te handhaven.
De ontwikkelingen in Oost-Europa hadden vanzelfsprekend vergaande repercussies, m.n. in Europa. De Bondsrepubliek
kreeg niet alleen te maken met een grote toevloed van DDR-burgers, maar werd, daarin in hoge mate gesteund door
grote groepen burgers in de DDR, een pleitbezorgster voor een snelle hereniging van de beide Duitslanden.
Ook in andere delen van de wereld deden zich allerlei politieke veranderingen voor. In de Volksrepubliek China werd
de liberale partijchef Zhao Ziyang na een bloedig onderdrukte studentendemonstratie vervangen door conservatievere
krachten. In Japan, de eerste economische macht ter wereld, werd de reputatie van de regerende liberale partij ernstig
aangetast door corruptieschandalen en moest premier Takeshita aftreden. De Indiase premier Rajiv Gandhi verdween
na een gevoelige stembusnederlaag van het politieke toneel. Een militaire opstand op de Filippijnen tegen het bewind
van mevrouw Aquino werd met enige moeite neergeslagen, maar de kritiek op haar en haar medewerkers werd
sterker.
In Iran overleed de geestelijke leider Chomeiny, de pleitbezorger van een wereldwijde orthodoxe islamitische revolutie,
die vlak voor zijn dood nog grote opschudding en ongerustheid veroorzaakte door zijn oproep om de Engels/Pakistaanse
schrijver Salman Rushdie te doden wegens diens blasfemisch geachte roman De duivelsverzen.
In Zuid-Afrika werd premier Botha vervangen door De Klerk, die meer spoed beloofde bij de oplossing van het
rassenprobleem, en in Angola werd begonnen met de terugtrekking van de Cubaanse troepen. Het marxistisch bewind
in EthiopiŽ begon overleg met de opstandelingen, maar een poging om een eind te maken aan de burgeroorlog in
Soedan leverde niet veel op.
In Latijns-Amerika werd het enige jaren geleden ingezette democratiseringsproces verder voortgezet met de stem-
busoverwinning van de christen-democraat Aylwin in Chili, waarmee een eind kwam aan een jarenlange militaire
dictatuur. De langst regerende dictator van Latijns-Amerika, generaal Stroessner van Paraguay, werd vervangen, en
ArgentiniŽ koos, mede onder druk van de aanhoudende economische malaise, voor de peronistische presidentskandidaat
Menem. In BraziliŽ werd voor het eerst in 29 jaar rechtstreeks door de kiezer een nieuwe president gekozen. Colombia
kwam veelvuldig in de belangstelling door de strijd tegen de verbouw en handel van verdovende middelen en het
gewelddadige verzet daartegen van de drugsmafia. De Verenigde Staten verdreven de Panamese leider Noriega, een
ingrijpen dat veel kritiek opriep en op Cuba kwam Gorbatsjov er bij Castro op aandringen de scherpe kantjes van
het beleid af te halen. De onder druk van buitenlandse schuldeisers afgedwongen bezuinigingen en prijsverhogingen
leidden in enkele Zuidamerikaanse landen tot volksopstanden en grootscheepse plunderpartijen.
In het Midden-Oosten veranderde niets wezenlijks aan de politieke verhoudingen. Ondanks de aanhoudende inter-
nationale kritiek op IsraŽls houding tegenover de Palestijnse burgers van het land, boekte Jeruzalem aanzienlijke
diplomatieke successen doordat de meeste Oosteuropese landen officiŽle betrekkingen met IsraŽl aanknoopten. De
situatie in Libanon bleef gekenmerkt door het ongebreidelde gebruik van wapens door alle betrokken partijen. Egypte,
de matigende kracht in het Midden-Oosten, wist zijn positie verder te versterken en werd weer toegelaten tot de
Arabische Liga.
In Europa, waar de economische hoogconjunctuur, evenals in Japan en de Verenigde Staten, in de meeste landen
onverminderd aanhield, verliep 1989 rustig. Premier Thatcher kreeg steeds meer kritiek op haar beleid, nu ook van
haar naaste medewerkers, maar kon zich nog steeds handhaven. De socialisten van de Spaanse premier Gonzales
verloren aanzienlijk en aan de machtspositie van de Griekse premier Papandreou kwam een einde. In Noorwegen
verloren de socialisten de verkiezingen en kwamen de conservatieven aan het bewind en in Portugal werden door
een ingrijpende grondwetswijziging de laatste resten marxisme uit het staatsbestel verwijderd.
Bij de Europese verkiezingen, waarvoor de belangstelling weer geringer was dan vorige keren, bleven de socialisten
de grootste fractie. In de discussie en de besluitvorming over de monetaire integratie nam het Verenigd Koninkrijk
een afwijkend standpunt in.
In Nederland kwam na vervroegde verkiezingen voor het eerst sinds jaren een nieuwe regeringscoalitie, ditmaal van
CDA en PvdA aan het bewind, die o.a. meer aandacht voor de zwakkere groepen in het vooruitzicht stelde. Uitgebreide
stakingen van het verplegend personeel, die door het publiek over het algemeen met veel begrip werden ontvangen,
leidden tot salarisverhogingen. De zorg voor het milieu bleef ook in 1989, zowel in de uitspraken van politici als in
de aandacht van de media, hoge prioriteit hebben.
In BelgiŽ verkoos de regering het tempo van de staatshervorming, die na de installatie van een rechtstreeks verkozen
Hoofdstedelijke Raad in Brussel aan haar derde en laatste fase toe was, enigszins te vertragen. De aangekondigde
beleidsombuiging op sociaal-economisch vlak werd afgeremd door het nog steeds aanzienlijke begrotingstekort, zodat
bepaalde inkomensgroepen die geen deel hadden aan de opbloeiende conjunctuur, zoals de ambtenaren, geen
noemenswaardige verbetering van hun relatieve koopkracht konden afdwingen. Het bijwijlen scherpe diplomatieke
dispuut met ZaÔre werd uiteindelijk bijgelegd en in het najaar kon een lange parlementaire strijd rond de abortuswetgeving
voorlopig worden beslecht door de goedkeuring in de Senaat van een voorstel tot onvoorwaardelijke liberalisering.
Opmerkelijk waren voorts de ontvoering van oud-premier Vandenboeynants, die na een maand weer werd vrijgelaten
tegen een hoog losgeld, en de succesvolle start van de Vlaamse commerciŽle televisiezender VTM.
Winkler Prins Redactie

Elsevier Amsterdam/Brussel;  
 

6. Boeknummer: 00389  
Het jaar in woord en beeld 1991
Historie -- Het jaar in woord en beeld           (1991)    [Diverse]
Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1991
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1990

INHOUD
Samenstelling en medewerkers 4
Voorwoord 5 - 6

CHRONOLOGIE VAN HET JAAR 1990 7 - 64

MENS EN MAATSCHAPPIJ 65
Artikelen 66-213

LANDEN OVERZICHT 215
Artikelen 216-327

NECROLOGIE 329 - 333

LIJST VAN AFKORTINGEN 334 - 337

TABELLEN 338
Bevolkingsgegevens Nederland 338
Bevolkingsgegevens BelgiŽ 339
Tabel 1. Staatkundige en sociaal-economische gegevens van alle landen ter wereld 340 - 347
Tabel 2. Sociaal-economische gegevens van de niet-westerse landen 348 - 350
Tabel 3. Sociaal-economische gegevens van de OESO-landen 350

ILLUSTRATIEVERANTWOORDING / BRONNEN 351

REGISTER 352 - 359

INHOUDSOPGAVE 360

VOORWOORD
De redactie is verheugd u dit vernieuwde Jaarboek 1991 te kunnen presenteren.
De toegankelijkheid en leesbaarheid zijn verhoogd door een andere opmaak van met name de onderdelen Mens en Maatschappij en Landenoverzicht.
Deze opmaak in drie kolommen is voor het eerst gebruikt in de in 1990 verschenen negende druk van de Grote Winkler Prins Encyclopedie.
De redactie van het Jaarboek 1991 heeft met medewerking van een groot aantal deskundigen de relevante feiten en ontwikkelingen op politiek,
sociaal, economisch, wetenschappelijk, artistiek en sportief gebied in 1990 voor u geselecteerd en op toegankelijke wijze samengevat.

1990 was in veel opzichten een gedenkwaardig jaar. De politieke ontwikkelingen in met name Europa, AziŽ en Afrika voltrokken zich in een snel tempo. Aan het
einde van het jaar waren de machtsverhoudingen in en tussen de verscheidene landen in die regioís, mede als gevolg van de ontspanning in de betrekkingen
tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten, ingrijpend gewijzigd. De gevolgen van deze politieke aardverschuivingen zijn bij lange na nog niet te overzien.
In de eerste zeven maanden van het jaar stond Oost-Europa volop in de belangstelling. Met name de ontwikkelingen in de Duitse Democratische Republiek,
jarenlang ogenschijnlijk de meest stabiele en trouwste bondgenoot van de Sovjet-Unie, verliepen in sneltreinvaart. Terwijl de communistische machthebbers nog
bezig waren geleidelijk aan hun machtspositie te delen met democratische krachten, ging de factor Duitse eenwording meespelen en werd ten slotte de
drijvende kracht achter de ontwikkelingen, die eindigden in een formele opheffing van de DDR en aansluiting bij de Bondsrepubliek Duitsland.
Vergeleken daarmee waren de ontwikkelingen in de andere Oosteuropese landen minder sensationeel maar ze waren daarom niet minder ingrijpend. In Polen,
Hongarije, RoemeniŽ en Tsjechoslowakije kwamen via vrije verkiezingen niet-communistische partijen aan de macht en begonnen de nieuw gekozen parlementen
aan de moeizame taak om langs legale weg de maatschappij te democratiseren en de economie te liberaliseren. De tegenstellingen tussen de verschillende
bevolkingsgroepen in JoegoslaviŽ bleken een groot gevaar voor het voortbestaan van de federatie te zijn. In AlbaniŽ, tot 1990 vrijwel afgesloten van de
buitenwereld, kwam de bevolking massaal de straat op om meer vrijheid te eisen en duizenden AlbaniŽrs zochten hun toevlucht in buitenlandse ambassades in Tirana.
De Sovjetrussische president Gorbatsjov, die met zijn politiek van perestrojka en glasnost de kiem voor deze ontwikkelingen had gelegd, had het in eigen land
moeilijk. De Unie dreigde uiteen te vallen en er moest gewapenderhand ingegrepen worden om de afscheiding van Litouwen te voorkomen. Ondanks kritiek van
links en rechts en een snel verslechterende economie wist Gorbatsjov zijn positie te versterken door zich verstrekkende bevoegdheden te laten toekennen.
De Duitse eenwording, de vestiging van de parlementaire democratie in de voormalige communistische landen en de grootscheepse terugtrekking van
Sovjet-russische troepen uit Oost-Europa maakten het de deelnemers aan de Europese Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking mogelijk in november het
Handvest van Parijs te ondertekenen waarin de contouren voor een nieuw, vrij en democratisch Europa vastgelegd zijn.
De hoopgevende ontwikkelingen in de eerste zeven maanden van het jaar kregen begin augustus met een klap minder aandacht toen de Iraakse leider Saddam Hoessein
het buurland Koeweit binnenviel omdat de oliepolitiek van dit land een bedreiging voor Irak zou zijn. De internationale volkengemeenschap
met de Verenigde Staten voorop protesteerden onmiddellijk en gesteund door een serie resoluties van een eensgezinde Veiligheidsraad werd Irak te verstaan
gegeven dat deze daad van agressie niet geaccepteerd zou worden. In de hierop volgende maanden werd in het Golfgebied een internationale troepenmacht
opgebouwd om de verbale protesten kracht bij te zetten. De tegenacties van Saddam zoals de gijzeling van buitenlanders, de poging om IsraŽl bij het conflict te
betrekken, versterkten de internationale wil om de agressie een halt toe te roepen. Aan het eind van het verslagjaar stelde de Veiligheidsraad Irak een
ultimatum met betrekking tot terugtrekking van zijn troepen uit Koeweit.
Door de situatie in het Midden-Oosten kregen andere ontwikkelingen minder aandacht. Dit gold niet voor de radicale koersverandering van het blanke
minderheidsbewind in Zuid-Afrika. De onverwachte vrijlating van ANC-leider Mandela en de toegezegde en in de loop van het jaar in gang gezette afschaffing van
het apartheidsbeleid werd wereldwijd toegejuicht en als een positieve ontwikkeling ervaren. De bloedige wraakacties binnen de zwarte Zuidafrikaanse
gemeenschap dreigden het normaliseringsproces echter keer op keer te verstoren.
Ook een ander, al jaren slepend conflict in Afrika werd op vreedzame wijze uit de wereld geholpen. NamibiŽ, jarenlang onder het internationaal niet erkende
voogdijschap van Zuid-Afrika, werd zelfstandig. In andere Afrikaanse landen daarentegen werd geweld gebruikt om veranderingen af te dwingen. In Liberia
woedde een burgeroorlog en werd president Doe vermoord. In Soedan werd de al jaren aanhoudende burgeroorlog voortgezet en in Rwanda werd een staatsgreep
gepleegd die uiteindelijk tot Belgisch militair ingrijpen aanleiding gaf.
In Latijns-Amerika, jarenlang het toneel van staatsgrepen, leek in 1990 de rust weergekeerd. In Chili aanvaardde de democratisch gekozen Aylwin het presidentschap
en in Peru werd tot ieders verrassing de onbekende Alberto Fujimori tot president gekozen. In Suriname daarentegen probeerde legerleider Bouterse
door middel van een staatsgreep de politieke ontwikkelingen naar zijn hand te zetten, wat in Nederland de discussie over de wenselijkheid van een grotere
betrokkenheid bij het politieke leven in Suriname weer deed opleven.
In AziŽ bleef met name Sri Lanka het toneel van bloedige ongeregeldheden als gevolg van het onafhankelijkheidsstreven van de Tamils. Benazir Bhutto moest in
Pakistan het veld ruimen op beschuldiging van corruptie. In China werd het economische en politieke leven na de studentenopstanden van 1989 gestabiliseerd.
Op het Westeuropese toneel kreeg het plotselinge aftreden van premier Thatcher, die jarenlang het gezicht van de Britse politiek zowel in het binnenland als
in het buitenland had bepaald, veel aandacht. Kritiek in de hoogste regionen van haar eigen partij met name op haar verzet tegen de Europese monetaire
integratie deed haar besluiten plaats te maken voor haar vertrouweling John Major die zich al spoedig ontpopte tot een politicus met een geheel eigen stijl en beleid.
Het EG-besluit de eerste fase van de Economische en Monetaire Unie te laten beginnen, was een verdere fase op weg naar de totale Europese eenwording, een
proces waarvoor ook bij de Oosteuropese staten grote belangstelling bestond, waar door de Twaalf overigens nogal afhoudend op werd gereageerd.
In Nederland verloor de regeringspartij PvdA aanzienlijk bij de gemeenteraadsverkiezingen, vnl. ten gunste van D66, maar aan de verhoudingen binnen het
kabinet deed dat geen afbreuk. Bij de VVD moest fractieleider Voorhoeve het veld ruimen. In de discussies op het Binnenhof stonden de bezuinigingsplannen van
de regering en de Sociale Vernieuwing ruim in de aandacht. Het soms provocerende optreden van de nieuwe minister van Verkeer Maij Weggen en haar verstrekkende
voorstellen voor een regulering van de nog steeds aanzwellende verkeersstroom zorgden voor veel opwinding. In de samenstelling van de regering werd met het
aftreden van minister Braks van Landbouw en Visserij een wijziging aangebracht.
In BelgiŽ kwam koning Boudewijn nadrukkelijk op het voorplan: in het voorjaar weigerde hij uit gewetensnood een nieuwe Abortuswet te ondertekenen en vermeed
hij een zware constitutionele crisis door kortstondig afstand te doen van de troon.
Op zijn zestigste verjaardag werd een koninklijk jubileumjaar met talrijke festiviteiten ingeluid en in het najaar deed Boudewijn enkele opvallende persoonlijke
demarches op diplomatiek vlak, onder meer inzake de Rwandakwestie en ten gunste van de Belgische gijzelaars in Irak. Intussen bleef de federalistische
staatshervorming onafgewerkt (uitstel van de Ďderde fase'), kwam het justitie-apparaat steeds meer in opspraak en kreeg de landbouwsector in een groot deel van Vlaanderen af
te rekenen met een tragische en bijzonder hardnekkige epidemie van varkenspest.
Winkler Prins Redactie

Elsevier Amsterdam/Brussel;  
 

7. Boeknummer: 00390  
Het jaar in woord en beeld 1992
Historie -- Het jaar in woord en beeld           (1992)    [Diverse]
Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1992
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1991

Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1992
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1991

Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1992
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1991

INHOUD
Samenstelling en medewerkers 4
Voorwoord 5-8

CHRONOLOGIE VAN HET JAAR 1991 9-67

MENS EN MAATSCHAPPIJ 69
Artikelen 70-210

LANDENOVERZICHT 211
Artikelen 212-321

NECROLOGIE 323-327

LIJST VAN AFKORTINGEN 328-331

TABELLEN 332
Bevolkingsgegevens Nederland 332
Bevolkingsgegevens BelgiŽ 333
Tabel 1. Staatkundige en sociaal-economische gegevens van alle landen ter wereld 334-341
Tabel 2. Sociaal-economische gegevens van de niet-westerse landen 342-344
Tabel 3. Sociaal-economische gegevens van de OESO-landen 344

ILLUSTRATIEVERANTWOORDING / BRONNEN 345

REGISTER 347-358

INHOUDSOPGAVE 359

VOORWOORD
In 1991 zijn de ontwikkelingen op het internationale politieke toneel ingrijpend en verstrekkend geweest. Het verder uiteenvallen van het Oostblok, de desintegratie van de Sovjet-
unie, de nieuwe machtsverhoudingen in het Midden-Oosten, zuidelijk Afrika en Europa hebben het beeld van een wereldorde die na de Tweede
Wereldoorlog is ontstaan, en dat decennia lang heeft gegolden, in korte tijd drastisch gewijzigd. De bezinning daarop en op de consequenties
daarvan voor politieke theorieŽn, economische modellen en strategische concepten (de ĎNieuwe Wereldordeí) was aan het eind van 1991 dan ook
nog maar net begonnen en zal de komende jaren nog doorgaan.

De Golfoorlog, die in het begin van 1991 de internationale aandacht opeiste, was een voorbeeld van de gewijzigde machtsverhoudingen.
Een geallieerde strijdkracht onder Amerikaans opperbevel wist door middel van een lucht- en landoorlog Irak te dwingen Koeweit te verlaten. Het succes
van deze operatie werd, mede door de terughoudende opstelling van de Sovjet-Unie, door de Amerikanen opgeŽist.

In het kader van de door de Golfoorlog (waaraan SyriŽ aan de kant van de Verenigde Staten meedeed) gewijzigde verhoudingen dwongen de Amerikanen
IsraŽl en zijn Arabische buren met elkaar om de tafel te gaan zitten om tot een duurzame oplossing voor hun problemen te komen en kreeg SyriŽ de vrije
hand in Libanon. Voor het eerst waren de Palestijnen ook gesprekspartners. Dit weerhield IsraŽl er overigens niet van de omstreden
vestiging van joodse nederzettingen op de westelijke Jordaanoever voort te zetten. Toenemende Amerikaanse druk om dit beleid te veranderen, baatte niet.

De Iraakse leider Saddam Hoessein bleef, ondanks de verloren Golfoorlog en het felle verzet van met name het Koerdische bevolkingsdeel, een
machtsfactor waarmee rekening gehouden moest worden, niet in de laatste plaats door het feit dat Irak in staat werd geacht kernwapens te ontwikkelen.

Later in 1991 kwamen de ontwikkelingen met name in de Sovjet-Unie in het middelpunt van de belangstelling te staan. Hoewel de meerderheid
van de bevolking van de Sovjet-Unie in maart via een referendum te kennen had gegeven de bestaande staatsvorm te willen continueren, bleken
de middelpuntvliedende krachten uiteindelijk te groot. De Baltische staten Estland, Letland en Litouwen scheidden zich af van de Unie en daarmee
werd een proces in gang gezet dat er uiteindelijk toe leidde dat alle Sovjet-republieken zich onafhankelijk verklaarden. President Gorbatsjov, in het
buitenland altijd veel populairder dan in eigen land, hield tevergeefs een pleidooi voor het behoud van de een of andere vorm van federatief samen-
gaan, maar hij verloor steeds meer terrein aan zijn rivaal Jeltsin, een verklaard voorstander van de onafhankelijkheid van de Russische Federatie.
Toen Jeltsin na de mislukte coup van conservatieve communisten in augustus als sterke man naar voren kwam, werd Gorbatsjov op een zijspoor
gezet, de communistische partij opgeheven en riep de ene na de andere Unierepubliek de zelfstandigheid uit. De Russische Federatie, verreweg
de grootste republiek in oppervlakte en inwonertal, stelde zich al spoedig aan het hoofd van de nieuwe republieken en in december werd in Minsk
een nieuwe samenwerkingsvorm tussen de voormalige Sovjetrepublieken gesticht: het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS). De republiek
GeorgiŽ verkoos zich daarbij niet aan te sluiten. De positie van de minderheden in de verschillende republieken bleef problematisch, en met name
tussen Azerbajdzjan en ArmeniŽ werden conflicten gewapenderwijze uitgevochten, waarbij veel slachtoffers vielen.
De economische situatie verslechterde in de loop van het jaar aanzienlijk. De aarzelende liberalisering van de planeconomie en het begin van de
markteconomie leverden voor de meeste consumenten aanvankelijk alleen maar teleurstellingen op. Zij zagen zich geconfronteerd met stijgende
prijzen, schaarste van de belangrijkste levensmiddelen en onzekere toekomstperspectieven.
Het Westen bleek evenwel niet bereid, ondanks herhaalde verzoeken van de autoriteiten, om financiŽle hulp te geven. Wel werden enkele malen grote
hoeveelheden levensmiddelen en medicijnen naar het Oosten gezonden.

JoegoslaviŽ was het andere Europese excommunistische land dat ruimschoots in de aandacht kwam. Vooruitlopend op een andere staatsvorm,
waarover al enige tijd gediscussieerd was, besloten de deelstaten KroatiŽ en SloveniŽ hun onafhankelijkheid uit te roepen, ondanks verzet en protest
van de andere deelstaten en met name van ServiŽ. Het federale leger werd ingezet om de eenheid van de Joegoslavische federatie te handhaven,
maar KroatiŽ en SloveniŽ, inmiddels voorzien van eigen legers, verzetten zich en een burgeroorlog brak uit, die voornamelijk op Kroatisch grondgebied
uitgevochten werd. Naarmate het jaar verstreek kreeg de oorlog meer en meer het karakter van een treffen tussen KroatiŽ en ServiŽ, dat, om de
rechten van zijn minderheden in KroatiŽ te beschermen, overging tot bombardementen op Kroatische steden. Bemiddelingspogingen van met name
de Europese Gemeenschappen liepen op niets uit en de internationale gemeenschap, Duitsland voorop, besloot tegen het einde van het jaar zich bij
de feiten neer te leggen en de zelfstandigheid van KroatiŽ en SloveniŽ te erkennen.

In de andere nieuwe Europese democratieŽn kwam de minderhedenproblematiek in 1991 ook duidelijker naar voren. In Tsjechoslowakije roerden
de Slowaakse nationalisten zich meer en meer en in RoemeniŽ kwam de positie van de Hongaarse minderheid ter discussie. In AlbaniŽ wist de leider
Alia weliswaar zijn positie te behouden, maar het marxisme werd als richtinggevende ideologie opgegeven en er werd een begin gemaakt met
een markteconomie. Ook hier verslechterde de economische situatie zodanig dat duizenden Albanezen probeerden hun land te verlaten om een toevlucht
te zoeken in ItaliŽ, dat hen echter onverrichterzake terugstuurde, daarmee een voorbeeld stellend voor de wellicht miljoenen Oosteuropeanen die,
naar gevreesd werd, hun toevlucht zouden zoeken in West-Europa.

Een ander gevolg van de ontwikkelingen in het voormalige Oostblok was de opheffing van het Warschaupact en als gevolg daarvan een heroverweging
van de doelstellingen van het westelijke bondgenootschap, de NATO, die haar taak in de toekomst meer op het politieke vlak ziet liggen. Het proces
van ontwapening dat enkele jaren geleden werd ingezet, werd in 1991 voortgezet. Ook voor de andere westerse samenwerkingsvorm, de Europese Gemeenschappen,
was het een bewogen jaar. Nu de economische gemeenschap hard op weg is een feit te worden, werd het tijd over grotere
monetaire en politieke samenwerking te spreken, maar hier bleken de lidstaten veel minder eensgezind. Een voorstel van Nederland, dat in de
tweede helft van het jaar het voorzitterschap bekleedde, werd van tafel geveegd en de Europese Top in Maastricht aan het einde van het jaar leverde
niet veel meer op dan een compromis tussen de verschillende voorstellen en een uitzonderingspositie voor Groot-BrittanniŽ.

In het verenigde Duitsland werd een groot deel van de publieke discussie in 1991 in beslag genomen door de onthullingen van de Stasi-praktijken en
de medeplichtigheid van miljoenen voormalige Oostduitsers. De positie van bondskanselier Kohl verzwakte aanzienlijk, toen bleek dat de kosten
van de hereniging aanzienlijk hoger uitvielen dan aanvankelijk voorgesteld was en dat de economische gelijkstelling van de voormalige DDR-
burgers met hun westelijke landgenoten langer zou gaan duren dan voorspeld was. Evenals een aantal andere westerse democratieŽn kreeg Duits-
land te maken met gewelddadige uitbarstingen van vreemdelingenhaat.

In Frankrijk werd premier Rocard vervangen door mevrouw Cresson, een vertrouwelinge van president Mitterrand. Door een aantal controversiŽle
uitspraken daalde haar aanvankelijke populariteit al snel. De Britse premier Major wist zich te ontdoen van de schaduw van zijn voorganger
mevrouw Thatcher en profileerde zich als een doortastend politicus. De aanhoudende economische recessie bracht veel Britten in grote moeilijkheden
en deed de roep om vervroegde verkiezingen sterker worden.

Hoewel de Amerikaanse president Bush als de grote winnaar uit de Golf-oorlog te voorschijn was gekomen, was zijn populariteit met name in eigen
land van korte duur. De aanhoudende economische recessie die de werkloosheid in bepaalde delen van de Verenigde Staten, met name in de oude
industriegebieden, tot een ongekende hoogte had opgedreven, werkte zeer in het nadeel van Bush en zijn in economisch opzicht conservatieve
regeringsploeg. Met name de Amerikaanse middenklasse zag haar levenswijze bedreigd en met het verkiezingsjaar 1992 voor de deur moest Bush
alle zeilen bijzetten om zijn beleid te verdedigen.

In Latijns-Amerika, jarenlang het toneel van gewelddadige opstanden en verzet tegen de machthebbers, was 1991 een tamelijk rustig jaar. Met name
ArgentiniŽ bleek te profiteren van een economische opleving, dit in tegenstelling tot zijn grote rivaal BraziliŽ, dat ernstig te lijden had van een
economische recessie. In Suriname keerden langzamerhand democratischer verhoudingen terug en werd de invloed van legerleider Bouterse ingedamd.

In Afrika ging de aandacht vooral uit naar Zuid-Afrika waar president De Klerk voortging met zijn beleid om te komen tot een integratie van de
verschillende bevolkingsgroepen binnen ťťn staatsverband. Veel kritiek en tegenstand ondervond hij daarbij van rechtse blanke groeperingen, terwijl
anderzijds het ANC zijn hervormingsvoorstellen niet ver genoeg vond gaan. Maar ook in andere Afrikaanse landen waren opmerkelijke ontwikkelingen
te bespeuren. In EthiopiŽ kwam het bewind van Mengistu ten val en werd een regering geÔnstalleerd die meer democratie in haar vaandel
had staan. Eritrea maakte van de gelegenheid gebruik om zich verder los te maken van EthiopiŽ. In Algerije wist het Front van Islamitische Redding
een grote verkiezingsoverwinning te behalen, tot grote schrik van het meer progressieve deel van de bevolking.

In AziŽ bleef in 1991 veel bij het oude, maar toch deden zich ook hier ontwikkelingen voor die op lange termijn voor een grondige verschuiving van
de politieke machtsverhoudingen kunnen zorgen. Japan wist zonder veel ophef zijn economische invloed verder uit te breiden.
Met name het Aziatische deel van de uiteengevallen Sovjet-Unie, dat rijk aan belangrijke grondstoffen is, had de Japanse belangstelling en de
Mongoolse republiek, waar in 1991 een begin werd gemaakt met de markteconomie en de overheersende positie van de communistische partij werd opgeheven,
kreeg grootscheepse Japanse steun toegezegd. De Volksrepubliek China hield vast aan haar marxistische oriŽntatie, maar voerde anderzijds een
zeer pragmatische economische koers. In Kambodja werd vrede gesloten en kwam het vroegere staatshoofd prins Norodom Sihanouk weer terug.
India werd opgeschrikt door de moord op de vroegere premier Rajiv Gandhi.

In het Nederlandse politieke leven stond de discussie over de herziening van het sociale stelsel in het middelpunt van de belangstelling.
De voorstellen over de beperking van de toepassing van de WAO en de herziening van het financieringssysteem van de ziektekosten riepen veel emoties en
protesten op, niet in de laatste plaats bij de achterban van de regeringspartij PvdA. De discussie over het te voeren asielbeleid kreeg een
gewelddadig aspect door een bomaanslag op het huis van de verantwoordelijke staatssecretaris.

BelgiŽ is in 1991 weer een stapje dichter bij de ontbinding van de staat gekomen. De nationale regering weigerde - zo kort na de Golfoorlog -
de wapenuitvoer naar het Midden-Oosten goed te keuren, reden voor de Waalse Executieve deze (nationale) bevoegdheid aan zich te trekken.
Daarop verliet de Volksunie de regering, die niet veel later viel. De uitslag van de verkiezingen op 24 november was dramatisch:
alle traditionele partijen, de regeringsfracties voorop, kregen ongenadig slaag van de kiezer. De proteststemmen werden vooral verzameld door het
Vlaams Blok, dat wel zijn kamerzetels bezette maar de opmars door de instituties afwees. Met de val van de regering kwam een einde aan het
tijdperk-Martens: de boedelscheiding kon beginnen.
Winkler Prins Redactie

Elsevier Amsterdam/Brussel;  
 

8. Boeknummer: 00391  
Het jaar in woord en beeld 1993
Historie -- Het jaar in woord en beeld           (1993)    [Diverse]
Het jaar in woord en beeld
Encyclopedisch jaarboek 1993
Een encyclopedisch verslag van het jaar 1992

Inhoud
7. De wereld in 1992 - Hans van der Meulen
13. Chronologie van 1992 - Rik Fransen, Jet van Motman
63. Politiek
64.Europa en het Verdrag van Maastricht - Paul Tennissen
68. De toekomst van het GOS - Huib Hendrikse
72. De Joegoslavische brandhaard - Wilma van Meteren
76. Beelden van Afrika - Peter Geschiere
80. Landen - Sorin Alexandrescu, Eric Beijen, Han ten Brummelhuis, Jac Dijt, Jozien Driessen-van het Reve, Geert Groot Koerkamp, Wim van Haaren,
††††††††Paul Hoebink, Theo Jonker, John Kleinen Stefan Landsberger Laszlů Maracz, Johan van Minnen, Jet van Motman, Otto van den Muijzenberg,
††††††††Guido Peeters, Stephan Raes, Pieter de Rijke, Janet Rodenburg, Karel Roskam, Erik van Schaik, Willem van Schendel,
††††††††Henk en Nico Schulte Nordholt, Theo van Toor, Nevenka Tromp-Vrkic, Boudewijn Walraven
287. Organisaties - Eric Beijen, Karel Blei, Lambert van Gelder, Wim van Haaren, Ruud Hoff, Jan Klabbers, Dick Leurdijk, Hans van der Meulen, Otto van den Muijzenberg
295. Maatschappij
296. De wereldeconomie in 1992 - Ed Lof
300. Migratie in Europa - Han Entzinger
304. Varia - Paul Brandt
311. Nieuwe produkten - Frans Duivis
317. Cultuur
318. Presentatie Nederlandse cultuur in het buitenland - Maarten Mourik
322. Beeldende kunst - Veerle van Durme, Ankie de Jongh-Vermeulen
328. Dans - Conrad van de Weetering
330. Film - Hans Beerekamp
336. Literatuur - Jaap Goedegebuure, Joop Strating
344. Media - Joan Hemels, Jan Drijvers
350. Mode - Marian Conrads
352. Muziek - Hans de Velde, Erna Metdepenninghen, Erik van den Berg, Rob Leurentop, Swie Tio
360. Theater - Willem Rodenhuis, Pol Arias
363. Vormgeving - Renny Ramakers
365. Wetenschap
366. De milieutop in Rio - Lucas Reijnders
370. Veiligheid in het verkeer - Willem A. Wagenaar
374. Dendrochronologie in beweging - Aart Brouwer
378. Varia - George Beekman
385. Sport - Frans Duivis
403. Overleden in 1992 - Jolijn van Dop, Jan Fraipont
417. Het weer - Francis Bauwens (KMI, Ukkel), Peter Timofeeff (KNMI, de Bilt)
421. Prijzen - Maggy Groenewald-Froger
425 Register
432 Fotoverantwoording

De wereld in 1992
Het jaar 1992 stond in het teken van groeiende etnische spanningen in Midden- en Oost-Europa, zowel binnen landen als tussen landen onderling. Europa, dat sinds
het begin van de jaren vijftig zo ongeveer het meest stabiele deel van de wereld was geweest, werd hierdoor een van de grootste mondiale conflictgebieden.
Internationale bemoeienis was niet toereikend om de groeiende instabiliteit, de wrede etnische zuiveringsacties en de zorgwekkende economische teruggang in grote delen
van oostelijk Europa tegen te houden.

JoegoslaviŽ
Dat gold zeker voor het voormalige JoegoslaviŽ, hoewel hier aanvankelijk een keer ten goede viel te constateren.
De vijftiende wapenstilstand in de gevechten tussen KroatiŽ en het door ServiŽrs geleide Joegoslavische federale leger, die begin januari door de speciale
VN-afgezant Cyrus Vance bereikt was, bleek goed te worden nageleefd. Hierdoor werd de weg geŽffend voor de stationering van VN-vredestroepen. Deze internationale
strijdmacht, die met 14000 man een der grootste uit de VN-geschiedenis was en contingenten uit 30 landen bevatte, begon in de loop van maart posities in te nemen.
De meeste troepen werden geplaatst in Oost- en Zuid-KroatiŽ, en wel in de drie Servische enclaves Oost- en West-SlavoniŽ en Krajina. Aanvankelijk heerste grote
bezorgdheid over de veiligheid van deze troepen. Servische guerrillaleiders in de enclaves beschouwden de VN als handlangers van de Kroaten en dreigden met
aanslagen. De Kroatische president Franjo Tudman daarentegen vreesde dat de VN-macht het verlies van een deel van zijn grondgebied aan ServiŽ zou legitimeren en wilde
daarom slechts met stationering voor de duur van een jaar akkoord gaan. Niettemin bleef het in KroatiŽ in 1992 betrekkelijk rustig.

BosniŽ
Dat was niet het geval in BosniŽ-Herzegovina. Toen in deze deelrepubliek stappen werden ondernomen om, naar het voorbeeld van SloveniŽ en KroatiŽ, de
onafhankelijkheid uit te roepen, kwam het al gauw tot heftige gevechten tussen Kroatische en Moslimse troepen enerzijds en eenheden van het federale Joegoslavische leger
en Servische guerrillastrijders aan de andere kant.
De lont in het kruitvat was het referendum op 29 februari en 1 maart. Hierbij stemde 99,4% van de kiezers voor volledige zelfstandigheid. De overgrote
meerderheid van de ServiŽrs, die ruim 30% van de bevolking uitmaakten, boycotte het referendum echter: onafhankelijkheid hield voor hen in dat ze in plaats van de
grootste bevolkingsgroep (in JoegoslaviŽ) een minderheid (in BosniŽ) zouden worden. (Moslims vormden 44% van de Bosnische bevolking, Kroaten 17%). Op 27 maart riepen
de Servische leiders in BosniŽ een eigen republiek uit en begonnen ze, met hulp van het naburige ServiŽ, grote delen van het land van Kroaten en vooral Moslims te
Ďzuiverení. Onder meer waren de ServiŽrs eropuit in BosniŽ corridors tot stand te brengen naar Servische enclaves in KroatiŽ. Maar uit het feit dat ze in de loop
van het jaar 70% van het Bosnische grondgebied bezetten, kon worden afgeleid dat het tevens hun bedoeling was de Servische minderheid in de republiek aan een
overheersende positie te helpen. Op 21 april kwam Sarajevo, met zijn sterk gemengde bevolking, onder artillerievuur te liggen. De Servische beschietingen van de
hoofdstad zouden het gehele jaar voortduren. Voedsel werd steeds schaarser omdat internationale hulpkonvooien vaak hun bestemming niet bereikten.
Maar ook buiten de hoofdstad speelden zich verschrikkelijke taferelen af. Begin augustus kwamen de eerste berichten naar buiten over Servische concentratiekampen
voor Kroaten en vooral Moslims. Martelingen en moordpartijen bleken hier dagelijks voor te komen.
Ook de Ďetnische zuiveringení in de Bosnische dorpen gingen gepaard met moorddadig geweld tegen de burgerbevolking en verkrachtingen van vrouwen.
De buitenwereld, en in het bijzonder de Britse Lord Carrington (tot eind augustus hoofd van de EG-vredesconferentie over JoegoslaviŽ), deed vergeefse pogingen een
staakt-het-vuren en een politieke regeling tot stand te brengen. De Veiligheidsraad van de VN kondigde op 30 mei sancties tegen ServiŽ af, waaronder een verplichte,
maar onvoldoende nageleefde, economische boycot. Eind augustus kwam in Londen onder auspiciŽn van de VN een groot aantal landen bijeen, dat onder
meer besloot tot intensieve hulpacties en afkondiging van een verbod op militaire vluchten boven het voormalige JoegoslaviŽ. Opnieuw brachten internationale
bemiddelaars - Cyrus Vance en de Brit Lord Owen, die Lord Carringtons werkzaamheden overnam - de verschillende partijen in BosniŽ rond de tafel.

Ingrijpen
Resultaten bleven echter ook nu uit. De strijd laaide in het najaar van 1992 zelfs nog hoger op omdat Kroaten en Moslims zich steeds hardnekkiger tegen de
Servische milities teweerstelden. De buitenwereld bleek ernstig verdeeld over de vraag of er militair ingegrepen moest worden. Toen bijvoorbeeld Amerikaanse diplomaten
begin oktober in de Veiligheidsraad de inzet van luchtmachteenheden suggereerden, om het door ServiŽ voortdurende geschonden verbod op militaire vluchten
effectief te maken, bleken Groot-BrittanniŽ en Frankrijk grote bezwaren te hebben. Pas toen bij de Servische presidentsverkiezingen van 20 december Slobodan
Milosevic werd herkozen lieten deze landen hun verzet varen en kon de Veiligheidsraad de beraadslagingen over het gebruik van geweld hervatten. Ook over een
politieke oplossing voor BosniŽ kon het Westen het onderling moeilijk eens worden. Het aarzelde tussen terugkeer naar de toestand die voor het conflict bestond
(een multi-etnische eenheidsstaat onder een Moslim-premier) en opsplitsing van BosniŽ volgens etnische criteria. De eerste mogelijkheid was praktisch onuitvoerbaar,
de tweede zou een vorm van erkenning van de Ďetnische zuiveringí inhouden. Wat de Bosnische Moslims bovenal vreesden, was een onderling akkoord tussen
Kroatische en Servische leiders over een deling van BosniŽ. Sinds 1990 werd hier herhaaldelijk over onderhandeld; naarmate voor de ServiŽrs met doorvechten
minder te winnen en meer te verliezen viel, nam de kans op een ondershands vergelijk toe. Tegelijk groeide hierdoor echter de kans op radicalisering onder de Moslims,
die op de sympathie konden rekenen van landen als Iran, LibiŽ en ook Turkije.

Gemenebest van Onafhankelijke Staten
Conflicten en desintegratieverschijnselen deden zich ook op grote schaal voor in de voormalige Sovjetunie.
Het Gemenebest van Onafhankelijke Staten, dat eind '1991 haastig in het leven was geroepen toen de Sovjetunie ophield te bestaan, bleek een bron van
nieuwe spanningen te worden. Rusland hoopte op een soort statenbond, weliswaar zonder leidend centrum, maar wel met gemeenschappelijke organen. Daarentegen
stelde OekraÔne juist het bereiken van zijn volledige zelfstandigheid centraal en beschouwde men in Kiev het GOS slechts als een zeer tijdelijk arrangement. Het was
haast een wonder dat er toch nog een samenwerkingsverband te realiseren viel. Ook in 1992 bleef de relatie tussen beide republieken overigens explosief. OekraÔne
kwam met enkele zeer controversiŽle aanspraken.
Het eiste de jurisdictie op over alle ex-Sovjetstrijdkrachten op zijn grondgebied, waaronder de Zwarte-Zeevloot. Ook eiste het dat de Krim deel van de nieuwe staat zou
blijven uit maken. Het deed bovendien pogingen een deel van het Sovjetkernarsenaal voorlopig onder zijn beheer te houden, ondanks aandringen van Moskou (en
ook Washington) om met de status van niet-kernwapenland akkoord te gaan. Door de OekraÔense houding stagneerde de tenuitvoerlegging van het START-verdrag, dat
op 31 juli 1991 door de VS en de toenmalige Sovjetunie was gesloten en dat voorzag in een vermindering van de strategische kernarsenalen met ten minste 30%.
Niettemin ondertekenden op 18 juni de presidenten Bush en Jeltsin een overeenkomst over verdere verminderingen, tot ongeveer een derde van de toenmalige bestanden.
Ook dit START 11-verdrag, dat eind 1992 in zijn definitieve vorm kon worden gegoten, bleek echter geblokkeerd te worden door de OekraÔense weigering om in te
stemmen met de ontmanteling van Ďzijní deel van het voormalige Sovjetarsenaal.
Voor Rusland vormden de OekraÔense opvattingen over onafhankelijkheid een regelrechte provocatie. Conservatieve, maar ook meer gematigde krachten in Moskou
werden gesterkt in hun overtuiging dat Jeltsin niet alleen de Sovjetunie om zeep had geholpen, maar ook Ruslands positie als grote mogendheid had ondermijnd.

Etnische problemen
Ook in andere republieken bevonden zich Russische minderheden: in totaal woonden er zoín 25 miljoen Russen buiten Rusland. In het bijzonder in
de Baltische republieken bleken ze gediscrimineerd te worden, wat maakte dat ook de relaties tussen Moskou en Estland, Letland en Litouwen zeer gespannen raak-
ten, In geen van bovengenoemde gevallen kwam het echter tot gewelddadige botsingen op grote schaa. Maar in andere delen van de voormalige Sovjetunie ging het
minder vreedzaam toe. Zo braken in de ex-Sovjetrepubliek MoldaviŽ begin 1992 hevige gevechten uit. Eerder had daar een deel van de bevolking, voornamelijk Russen
en OekraÔeners, zich onder leiding van orthodoxe communisten verenigd in een afzonderlijke republiek langs de linkeroever van de Dnjestr. Het argument voor
deze afscheiding was dat de Moldavische regering uit was op gedwongen Ďroemeniseringí en hereniging met het naburige RoemeniŽ. Op 28 maart kondigde MoldaviŽ
de noodtoestand af en verhevigden de gevechten tussen Moldavische troepen en Russische gardisten van de ĎDnjestrrepubliekí. Het conflict was mede daarom zo
gevaarlijk omdat in de afgescheiden republiek eenheden waren gestationeerd van het 14de leger van de voormalige Sovjetunie, die zich soms met de strijd dreigden
te bemoeien. Een ander toneel van hevige strijd vormde de Kaukasus. ArmeniŽ en Azerbajdzjan bleven elkaar naar het leven staan over de status van de enclave
Nagorno-Karabach, waar de meerderheid van de bevolking uit ArmeniŽrs bestaat, maar die sinds 1921 tot Azerbajdzjan behoort. In GeorgiŽ, met zijn gecompliceerde
etnische structuur, laaiden voortdurend burgeroorlogen op. De verdrijving van de eind 1991 democratisch gekozen president Zviad Gamsachoerdia en de installatie
van Edoeard Sjevardnadze tot voorzitter van een nieuw opgerichte Staatsraad, op 10 maart, betekenden zeker niet het einde van de chaotische en gewelddadige
conflicten in deze republiek. Ook binnen Rusland, verreweg de grootste onder de nieuwe republieken, was het hier en daar zeer onrustig. Nationalistische
uitbarstingen van geweld in gebieden als Tatarstan en de noordelijke Kaukasus leken het begin te zullen vormen van een uiteenvallen van de Russische federatie.
Ook tegenover deze ontwikkeling stond de Russische president Jeltsin machteloos.

Economische malaise
De kritiek op hem van de kant van nationalisten en ex-communisten groeide in de loop van het jaar krachtig, wat maakte dat de Russische leiders
ook hun economische hervormingsplannen niet behoorlijk konden uitvoeren. Slechts tot op zekere hoogte maakte Rusland vorderingen met het proces van economische
hervormingen: prijzen werden geliberaliseerd, het socialistische stelsel van gecentraliseerde verdeling werd grotendeels ontmanteld en Moskou en andere
grote steden veranderden door de komst van tienduizenden straathandelaren sterk van karakter. De privatisering van grote ondernemingen kwam echter slechts
aarzelend op gang. Nieuwe ondernemers bleken zich meer aangetrokken te voelen tot handel dan tot produktie. De afspraken met het Internationaal Monetair Fonds
wat betreft inflatie en begrotingstekorten werden niet nageleefd, en mede als gevolg hiervan bleven massale buitenlandse investeringen uit. Begin december weigerde
het door conservatieven overheerste Russische parlement akkoord te gaan met het aanblijven van de liberaal Jegor Gaidar als premier. Dit betekende een
zware tegenslag voor Jeltsin. De opvolger van Gaidar, ViktorTsjernomyrdin, verklaarde na zijn benoeming op 14 december dat hij aan het hervormingsbeleid zou
vasthouden, maar niet Ďten koste van verdere verarming van het volkí.

Oost-Europa
Desintegratieverschijnselen deden zich echter ook voor in landen die aanvankelijk een vrij zonnige toekomst leken te hebben. Dat gold in het bijzonder voor
Tsjechoslowakije. Op 5 juni werden daar federale verkiezingen gehouden die in Slowakije een zege opleverden voor de linkse nationalisten van Vladimn- Meciar en die in de
Tsjechische landen de liberalen van Vaclav Klaus aan de macht hielpen. De twee politici kregen van president Vaclav Havel de opdracht samen een nieuwe federale
regering te vormen. Ze konden het echter slechts eens worden over de ontbinding van de federatie. Eind augustus kwamen ze overeen dat deze ontbinding op
1 januari 1993 van kracht zou worden. In het bijzonder de toekomstige Slowaakse republiek leek, als het armste deel der natie, moeilijke tijden tegemoet te gaan.
Spanningen rezen met het naburige Hongarije toen Slowakije in september een grondwet aanvaardde waarin het Slowaaks als Ďstaatstaalí werd aangeduid. Mede hierom
maakte Boedapest zich zorgen over het lot van de 600000 Hongaren in de Slowaakse republiek. Niet verrassend in dit verband is dat het meest homogene van de
Oosteuropese landen, nl. Polen, in 1992 weinig onrust kende. Aan een periode van moeizaam zoeken naar een goed functionerende regering kwam een einde toen
begin juli Hanna Suchocka erin slaagde een uit zeven partijen bestaande coalitie te vormen die de tegenstellingen in het Poolse parlement redelijk wist te overbruggen.

Europese eenwording
Anders dan in het voorafgaande jaar, vielen er in 1992 ook in westelijk Europa tekenen van desintegratie en groeiende instabiliteit waar te nemen. In het bijzonder
de Europese eenwording had met ernstige tegenslagen te kampen. Ď1992í was oorspronkelijk bedoeld als het jaar waarin de plannen voor een gemeenschappelijke
markt, zonder binnengrenzen, afgerond zouden worden en een periode van nog grotere welvaart zou aanbreken.

Deens nee
De verschillende regeringen hadden bovendien gerekend op een snelle ratificatie van het ambitieuze Verdrag van Maastricht (1991), dat richtlijnen geeft voor
aanzienlijk verdere economische en politieke integratie.
Het was daarom een geduchte tegenvaller dat de Deense kiezers op 2 juni met 50,7% tegen 49,3% het Verdrag verwierpen. Strikt genomen betekende de weigering van
ťťn van de twaalf ondertekenaars om het Verdrag goed te keuren het einde van de overeenkomst. Dat was echter niet de conclusie die de EG-ministers van Buitenlandse
Zaken trokken toen ze op 4 juni bijeenkwamen. Ze maakten de Denen duidelijk dat er geen sprake zou zijn van heronderhandeling. Zij zouden wťl doorgaan
met de ratificatie en desnoods Denemarken aan zichzelf overlaten. De redenen lagen voor de hand. Frankrijk wilde graag een hechte monetaire unie en de totstandkoming
van ťťn Europees defensiebeleid. Duitsland was ervan overtuigd dat een meer verenigd Europa de beste basis vormde voor een verenigd Duitsland. De Benelux-landen
bleven vasthouden aan hun federale doelstellingen, hierin bijgevallen door ItaliŽ. Spanje, Portugal, Griekenland en Ierland beschouwden het Verdrag als
onderdeel van een pakket afspraken waartoe ook de toezegging van meer EG-steun aan de vier armste lidstaten behoorde. Ook de Britse regering, hoewel deze nooit
enthousiast was geweest, wilde niet haar plaats in Ďhet hart van Europaí kwijtraken.
Niettemin bleek al gauw dat het Deense Ďneeí de ratificatie in enkele andere landen sterk zou bemoeilijken.
Dat gold om te beginnen voor Frankrijk, waar president Francois Mitterrand een referendum uitschreef voor 20 september, aanvankelijk in de overtuiging dat een
ruime meerderheid voorstander zou zijn. Dat bleek tegen te vallen, want slechts 51 % van de Fransen ging akkoord. Het onverwacht grote aantal nee-stemmen had
te maken met vrees voor het verlies van de Franse soevereiniteit, afkeer van de Ďtechnocratení in Brussel, zorgen om het Duitse overwicht binnen de Gemeenschap, en
niet te vergeten de impopulariteit van president Mitterrand. In de loop van september ontstond een nieuwe bedreiging voor Maastricht door de grote onrust op de
Europese geldmarkt, die ertoe leidde dat Groot-BrittanniŽ en ItaliŽ het wisselkoers-mechanisme (Europees Monetair Stelsel, EMS) van de EG verlieten. Ook de
Franse frank kwam onder grote druk te staan. Hierdoor werd twijfel gezaaid over de haalbaarheid van een der belangrijkste onderdelen van Maastricht, nl. de
Economische en Monetaire Unie.

Edinburgh
In Groot-BrittanniŽ groeide in de hieropvolgende weken de tegenstand tegen het Verdrag zodanig dat premier Major het Lagerhuis om een uitspraak vroeg.
Slechts met een meerderheid van drie stemmen - een deel van Majors eigen Conservatieve partij stemde tegen - besloot het parlement begin november de
ratificatieprocedure in gang te zetten. Tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad in Edinburgh, op 11 en 12 december, probeerden de regeringsleiders de scherven van de
afgelopen maanden wat te lijmen. Zo werd de Denen via een gecompliceerde formule de mogelijkheid geboden bepaalde onderdelen van Maastricht niet na te komen.
Een tweede Deens referendum, in 1993, zou hopelijk een positieve uitslag opleveren en kon aldus een gunstige invloed hebben op de uiteindelijke beslissing van
het Lagerhuis. In Edinburgh werd tevens besloten om in 1993 onderhandelingen te openen met Noorwegen, Zweden, Finland en Oostenrijk over hun eventuele toetreding
tot de Gemeenschap. Zwitserland, dat aanvankelijk ook kandidaat was, leek voorlopig buiten Europa te zullen blijven toen de kiezers zich begin december uitspraken
tegen toetreding tot de Europese Economische Ruimte (EER), die in 1991 tussen EG en EVA was overeengekomen.

Politieke crises
De crisis in de EG vormde in wezen een afspiegeling van de crises die de regeringen van de grootste lidstaten doormaakten. In Bonn, Parijs, Londen en Rome waren
regeringen aan de macht die alle zeer impopulair waren en waarvan het prestige zwaar was aangetast door factoren als grote werkloosheid, als bedreigend ervaren
immigratie, verheviging van de recessie en door problemen die onvermijdelijk ontstaan wanneer een partij te lang aan de macht is. Zeker in ItaliŽ deden zich ernstige
desintegratieverschijnselen voor. Zo trad de mafia steeds gewelddadiger op. Op 23 mei werd in Palermo rechter Giovanni Falcone, die door zijn optreden tegen
de Ďmafiosií bekendheid had verworven, het slachtoffer van een bomaanslag. Twee maanden later werd zijn collega-maffiabestrijder Paolo Borsellino op dezelfde wijze
vermoord.
Pogingen van de Italiaanse regering het gezwollen overheidsbudget flink te reduceren, waren in oktober aanleiding tot een golf van stakingen en demonstraties.
Zorgwekkend was ook de uitslag van plaatselijke verkiezingen op 27 september in Mantua, waarbij de twee grote partijen werden weggevaagd en de regionale
afscheidingsbeweging Lega Lombarda een derde van de stemmen kreeg.

Racistisch geweld
Beklemmender nog waren de ontwikkelingen in Duitsland, waar neonazistische jongeren keer op keer gewelddaden pleegden, in het bijzonder tegen
buitenlanders. Zeker toen in augustus een bende ultrarechtsen in de Oostduitse havenstad Rostock een verblijfplaats voor asielzoekers - vooral Vietnamezen en
zigeuners - aanviel en het complex in brand stak, ging er een golf van ontzetting over Duitsland en de rest van Europa. Het was overigens maar ťťn van de vele
honderden aanslagen op asielzoekers, vernielingen van joodse grafstenen en andere vormen van gewelddadig extremisme. Het rechtse extremisme werd steevast aan een
combinatie van twee oorzaken toegeschreven. In de eerste plaats zou de sterk toegenomen stroom asielzoekers uit Oost-Europa en delen van de Derde Wereld de
vreemdelingenhaat enorm hebben aangewakkerd. Het aantal asielzoekers dat in 1992 Duitsland binnenkwam - en daar dankzij de liberale wetgeving voorlopig kon
blijven - lag boven de 400 000. De tweede oorzaak was de economische recessie. Anders dan bondskanselier Helmut Kohl in 1990 voorspeld had, was de Duitse
eenwording een geldverslindende zaak en was er voorlopig geen kijk op dat de Oostduitse economie zich op korte termijn tot een produktieve vrije-markteconomie zou ont-
wikkelen. In het voormalige Oost-Duitsland bracht dit vooral massale werkloosheid, in westelijk Duitsland gaf het aanleiding tot groeiende ergernis over een dalende
levensstandaard en hogere belastingen. Anders dan regeringswoordvoerders soms betoogden, bleef het rechtse extremisme niet beperkt tot kleine groepen
Ďskinheadsí en neonazistische jongeren. In april behaalden de Republikaner, een extreem rechtse partij onder leiding van de voormalige SS-er Franz SchŲnhuber, bij
verkiezingen in Baden-WŁrttemberg, 10,9% van de stemmen. Een andere partij die electorale winst boekte, en die zich speciaal tegen vreemdelingen richtte, was de
Deutsche Volksunion. In oostelijk Duitsland werden de Deutsche Alternative de leidende ultra-rechtse partij.

Amerikaanse verkiezingen
In 1992 vonden in de Verenigde Staten presidentsverkiezingen plaats, de eerste sinds het einde van de Koude Oorlog. Tot medio 1991 leek een tweede ambtstermijn
voor president George Bush binnen bereik te liggen. Amerika had onder zijn bewind eerst de ineenstorting van het communisme meegemaakt en vervolgens had
het met succes, aan het hoofd van een internationale coalitie van bijna dertig landen, Irak uit Koeweit verdreven. De Amerikaanse kiezers bleken zich echter voor
alles zorgen te maken over Amerikaís verlies aan economische kracht, de ontoereikende medische en onderwijsvoorzieningen, de verpaupering in de grote steden,
enz. Het verwijt aan Bush luidde vooral dat hij op deze gebieden geen strategie ontwikkeld had en dat hij al zijn aandacht op de buitenlandse politiek had
geconcentreerd. Zijn belangrijkste tegenstander, de Democraat Bill Clinton, betoogde bovendien met succes dat Bush de noodzaak tot optreden tegen Saddam Hussein zelf
geschapen had door hem tot kort voor de Iraakse invasie van Koeweit te verwennen met leningen en wapenleveranties. Bush bleek hierop geen antwoord te hebben.
Op de Republikeinse conventie in Houston benadrukte hij dat morele normen, en in het bijzonder Ďfamily valuesí, slechts veilig waren bij zijn eigen partij. Clinton,
die zich tot een onvermoeibaar redenaar ontpopte, wist Bush op 3 november met een krappe voorsprong te verslaan. Onverwacht succesvol was tevens de miljardair
Ross Perot, die als onafhankelijk kandidaat 19% van de stemmen behaalde. Perot wist knap in te spelen op de groeiende afkeer bij het electoraat van de politici in
Washington.
De verkiezingsstrijd in de VS, en de neiging van beide kandidaten om zich voornamelijk op binnenlandse problemen te concentreren, betekende dat er van Amerikaans
internationaal leiderschap in 1992 weinig sprake was. Tekenend was dat in augustus minister van Buitenlandse Zaken James Baker aftrad om zich te kunnen
wijden aan het leiden van de verkiezingscampagne van president Bush. Het gebrek aan Amerikaanse leiding manifesteerde zich onder meer op de Balkan, waar het
zoeken naar oplossingen grotendeels aan de Europeanen werd overgelaten. Verwaarloosd werd echter ook de regio die eerder bij uitstek de belangstelling van Baker
had genoten, het Midden-Oosten.

Vredesbesprekingen
Hier deed zich een onverwachte mogelijkheid voor om tot een doorbraak in het vredesproces te komen, toen door de IsraŽlische verkiezingen van 23 juni een einde
kwam aan een 15-jarige regeringsperiode van de Likudpartij. De nieuwe premier, Yitzhak Rabin, had zich tijdens de campagne aanmerkelijk minder terughoudend
opgesteld tegenover de eind 1991 begonnen vredesbesprekingen dan zijn voorganger Yitzhak Shamir.
In het bijzonder toonde Rabin zich geÔnteresseerd in een akkoord over Palestijns zelfbestuur in bezet gebied, als overgangsfase naar een definitieve oplossing. Terwijl
Shamir enorme bedragen besteedde aan joodse vestigingen op de westelijke Jordaanoever, verklaarde Rabin zich tegenstander van Ďpolitiekeí (zij het niet van
Ďstrategischeí) nederzettingen. Herhaaldelijk verklaarde hij dat, hoewel hij een onafhankelijke Palestijnse staat onwenselijk vond, IsraŽl niet in staat was twee miljoen
Arabieren binnen zijn grenzen te houden.
Het optimisme verdween echter snel. De Palestijnse Bevrijdingsorganisatie PLO bleek niet geÔnteresseerd in het aanbod tot beperkt zelfbestuur. SyriŽ had geen
belangstelling voor IsraŽls suggestie tot een Ďterritoriaal compromisí over de Golanhoogvlakte en eiste volledige terugtrekking. In de loop van het najaar begon het
geweld in de bezette gebieden weer toe te nemen, niet alleen van de kant van PLO-aanhangers, maar ook van de fundamentalistische beweging HAMAS, die de bezette
gebieden geheel onder moslims beheer wilde brengen. Toen IsraŽl in december op aanslagen van HAMAS reageerde met de deportatie van 415 Palestijnen, leek de
kans op een succesvol einde van de vredesbesprekingen voorlopig verkeken.

Verenigde Naties
Slechts daar waar de aandrang om in te grijpen overweldigend was en de risicoís betrekkelijk gering leken, bleven de Amerikanen bereid hun gewicht in de schaal te
werpen. Zo deed president Bush op 25 november aan VN-secretaris-generaal Boutros Boutros Ghali het aanbod Amerikaanse troepen naar SomaliŽ te sturen. Doel was
ervoor te zorgen dat hulp- en voedselkonvooien ongehinderd hun bestemming konden bereiken in dit door burgeroorlog en hongersnood zwaar getroffen land.
De internationale samenwerking gaf overigens een zeer wisselend beeld te zien. Door het wegvallen van de Oost-Westtegenstelling, die de besluitvorming in de
Veiligheidsraad veertig j aar lang had vertraagd of geblokkeerd, leken de Verenigde Naties op het terrein van vrede, veiligheid en mensenrechten eindelijk de rol te
kunnen gaan spelen die de oprichters ervan voor ogen had gestaan. Dit kwam vooral tot uiting in het groeiend aantal vredesmachten, waaronder de omvangrijke
operaties in Cambodja en het voormalige JoegoslaviŽ.
De druk nam in de loop van het jaar toe om de taak van deze eenheden desgewenst niet te beperken tot peace-keeping, maar uit te breiden naar peace-enforcing.
In Cambodja hadden de VN tevens de taak het democratiseringsproces te begeleiden.
Overigens had het verdwijnen van de Sovjetunie een ingrijpende invloed op het karakter van de VN-besluiten.
Ex-cliŽnten van Moskou, waaronder Irak en LibiŽ, werden door de Veiligheidsraad met resoluties getroffen die tot voor kort ondenkbaar waren. Een voorbeeld hiervan
was de resolutie in maart tegen LibiŽ, waarin dit land werd opgedragen verdachten in de Lockerbie-zaak uit te leveren, op straffe van een luchtvaart- en wapenembargo.

Economische samenwerking
De samenwerking op economisch gebied wilde veel minder vlotten. Naarmate de verschillende regeringen zich meer met interne problemen bezig gingen houden.
leken zij minder begrip voor elkaars belangen op te brengen. Wel spraken de leiders van de groep van de zeven grootste industrielanden (de G 7) zich tijdens hun
ontmoeting in MŁnchen, in juli, wederom uit voor spoedige afronding van een nieuw vrijhandelsakkoord in het kader van de GATT. De tegenstellingen tussen EG en VS
over agrarische im- en exporten, die tot dusver een akkoord hadden verhinderd, leken overbrugd toen op 20 november de Europese Commissie met de Amerikanen
afspraken maakte over de laatste netelige kwesties die een akkoord in de weg stonden. De Franse premier Pierre Bťrťgovoy noemde de overeenkomst echter
Ďonaanvaardbaarí, waarmee hij tegemoet kwam aan de protesterende Franse boeren, maar een succesvolle afsluiting van de zgn. Uruguay-ronde ernstig bemoeilijkte.
Beter vlotte het met de samenwerking tussen de VS, Canada en Mexico, die op 12 augustus de Noordamerikaanse Vrijhandelszone (NAFTA) oprichtten. Hierdoor
zullen alle heffingen, quota en importlicenties in het onderlinge handelsverkeer worden opgeheven.

Milieuconferentie
Verdeeld waren tenslotte de reacties op de resultaten van de UNCED, de Wereldconferentie over Milieu en Ontwikkeling, die begin juni in Rio de Janeiro werd
gehouden. Tot de resultaten behoren twee milieuverdragen (betreffende biodiversiteit en klimaatverandering) die zonder deze bijeenkomst nooit tot stand zouden zijn
gebracht. Er kon voorts een 800 bladzijden tellend actieplan, Agenda 21, worden opgesteld. Van groot belang was verder de intensieve voorbereiding, die twee jaar
geduurd had en waarbij de deelnemende landen met nationale rapporten moesten komen. Van betekenis was eveneens dat de meer dan honderd regeringsleiders die
voor de ĎEarth Summití naar Rio kwamen, nu persoonlijk met het probleem werden geconfronteerd. Teleurstellend was daarentegen dat er nauwelijks harde
afspraken werden gemaakt en dat steeds opnieuw duidelijk werd dat, zowel in rijke als in arme landen, milieubescherming nog steeds niet als een zaak van de
hoogste prioriteit wordt beschouwd.
Hans van der Meiden

Elsevier Amsterdam/Brussel;  
 

9. Boeknummer: 00511  
Het aanzien van 1966. Twaalf maanden van wereldnieuws
Historie -- 06.002           (1967)    [†Diversen]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1966

Geen vrouw is gedurende 1966 zo veelvuldig in het nieuws geweest of heeft haar
foto zo dikwijls in kranten en tijdschriften aangetroffen als Sophia Loren, van wie
een charmante afbeelding de cover van dit boek siert.
Het is duidelijk dat Sophia Loren, de ster van het Jaar, als vrouw en actrice talloze
vereerders en vereersters telt. Velen kennen haar opgang naar de top en volgen haar
leven op de voet. De premiŤre van een film, waarin zij de hoofdrol vervult, is altijd
een gebeurtenis van de eerste orde. En nu het gerucht gaat, dat het moederschap
wellicht haar deel zal worden, voelen velen zich met haar gelukkig.
Dat Sophia ook vijanden heeft, is nauwelijks aan twijfel onderhevig. Iedereen die
aardse roem deelachtig wordt, kan erop rekenen door een aantal mensen met jaloerse
blikken bekeken te worden, om over ergere zaken nog maar te zwijgen.
Zo is de afbeelding van Sophia Loren op de omslag van dit boek eigenlijk een beetje
typerend voor de velť tientallen fotoís, die men in het binnenwerk vindt. Men kan
een foto van een charmante en bekwame actrice beschouwen met gevoelens van
bewondering en waardering, men kan ook vervuld worden met afgunst, nijd en
scepsis, of er ongeÔnteresseerd tegenover staan. Het ligt er maar aan welke instelling
men heeft. Soms ook is de beoordeling slechts afhankelijk van een kortstondige luim,
en dat hoeft niet altijd een kwade te zijn.
Het is uiteraard in een fotoboek, waarin meer plaats voor de afbeeldingen dan voor de
tekst wordt ingeruimd, niet mogelijk de opgenomen fotoís van alle kanten toe te
lichten. De teksten zullen soms een zienswijze weergeven, waarvoor een andere,
even plausibele, formulering of benadering mogelijk is.
Eigenlijk is dat het bijzondere van een collectie fotoís, die een neerslag wil zijn van
hetgeen men in een jaar heeft beleefd. Iedereen kan en mag over een afbeelding zijn
eigen gedachten of bijgedachten hebben. Niet alle interessen liggen gelijk, niet alle
beoordelingen vallen hetzelfde uit, niet alle beschouwers denken eender.
En dat is dan het prettige bij het doorbladeren van dit boek. De kijker, tevens lezer,
kan met zijn mening, zijn opvatting, zijn oordeel en die van het boek spelen. De
gedrukte tekst zij hem daarbij tot richtlijn. De foto geeft het gebeurde weer, waaraan
ieder zijn subjectieve conclusies kan verbinden.

†NV Drukkerij De Spaarnestad Haarlem;  
 

10. Boeknummer: 00512  
Het aanzien van 1967. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld
Historie -- 06.002           (1968)    [†diversen]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1967

Of de al dan niet verzakelijkte sport van onze dagen nog beantwoordt aan de
ideŽle intenties van Pierre de Coubertin, die in 1894 de stoot gaf tot de weder-
instelling van de olympische spelen teneinde door de sport de internationale
verbroedering te bevorderen, valt te betwijfelen. De sport heeft niettemin de wereld
veroverd en de belangstelling ervoor is groter don ooit. Een wedstrijd om de Europa-
cup, of daaraan nu Anderlecht, Ajax of Real Madrid te pas komt doet er weinig
toe, houdt miljoenen aan hun televisietoestel gekluisterd. Kees Verkerk en Eddie
Merckx doen tallozen de adem inhouden als ze op de baan verschijnen. In vele
landen ter wereld bereiden mannen en vrouwen zich voor op de olympische spelen,
welke in 1968 in Mexico gehouden zullen worden. Het is een publiek geheim, dat
soms enorme bedragen met sportevenementen gemoeid zijn, of die nu dienen voor
organisatie en training, dan wel worden besteed aan premies en salarissen. Het
jaarlijkse vierdaagse wandelfestijn te Nijmegen, evenals dat van Apeldoorn, vormt
althans wat kosten aan training, deelname en beloning betreft, een der gunstige
uitzonderingen. Iedereen die over wat doorzettingsvermogen en een goede gezondheid
beschikt, kan zich erop voorbereiden door in zijn vrije uren een aantal stevige
wandelingen te maken. Voorts zijn een paar snipperdagen en een aanmelding
voldoende. Heeft de wandelaar de, overigens fikse, vier dagmarsen eenmaal in de
benen, dan wordt hij door het bestuur van de vierdaagse met een erekruis en door
de gastvrije Nijmegenaren met bloemen beloond, of hij nu oud of jong, rijk of arm,
Nederlander, Belg, Turk of Marokkaan is, om maar enkele nationaliteiten te noemen.
En na afloop viert heel Nijmegen met de deelnemers feest. Over nationaliteiten en
verbroedering gesproken: in 1967 liepen wandelaars uit 18 landen mee in de
Nijmeegse vierdaagse. Het totaal aantal deelnemers bedroeg 14.102. Daarvan
liepen 13.169 deelnemers de tochten helemaal uit en een van hen was prins Claus
van Amsberg.

NV Drukkerij De Spaarnestad Haarlem;  
 

11. Boeknummer: 00513  
Het aanzien van 1968. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld
Historie -- 06.002           (1969)    [Diversen]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws 1968

Zonder in dit opzicht een oordeel over andere jaren uit te spreken kan men
stellen dat 1968 een geweldig jaar is geweest en wel in die zin dat geweld
in 1968 hoogtij heeft gevierd. Geweld van de natuur, geweld van de mens,
geweld als explosie van gebundelde krochten volgend op jarenlange onder-
zoekingen, proefnemingen en studie, geweld als uiting van opgekropte
gevoelens van onrust, onlust, onbehagen en eigenmachtige rechtsuitoefening.
Voorbeelden in de natuur: aardbevingen op SiciliŽ en in Iran; rampen door
toedoen van de mens, als oorlogen in Vietnam en Biafra, dreiging in het
nabije Oosten en in Tsjechoslowakije, opstanden in Parijs, Berlijn, Leuven en
Amsterdam, moorden op dr. Martin Luther King en Robert Kennedy; explosies
van menselijk vernuft als harttransplantaties, ontwikkelingen in de ruimte-
vaart. Hoe men het ook bekijkt, wij leven in een geweldige tijd, in een steeds
kleiner wordende wereld, waarin de communicatiemiddelen ervoor zorgen dat
wij vrijwel onmiddellijk weten wat er zich aan de andere kant van onze
planeet afspeelt, een wereld waarin zich een engagement voltrekt ten gevolge
waarvan onze antipoden als het ware onze buren worden. De hoeveelheid
nieuws die zich dagelijks over onze hoofden uitstort is zo enorm groot, dat
wij er mentaal ook weer snel afstand van moeten nemen. Als u in mei een
afbeelding onder ogen krijgt van een gebeuren dat zich in januari heeft vol-
trokken, zult u ongetwijfeld zeggen: ĄOch, is dat nog pas zo kort geleden
gebeurd?Ē Een fotoboek als dit, waarin in woord en beeld een neerslag van
het wereldgebeuren uit 1968 is opgenomen, zal u derhalve dikwijls voor
verrassingen plaatsen. Het zal uw geheugen opfrissen bij het doornemen van
de paginaís, het zal misschien een appel doen op uw geweten, niet doordat
het u een mening zal opdringen, maar zuiver en alleen doordat het u iets
zal laten proeven van een mentaliteit, waarvan u afstand wilt nemen, zo
zulks in uw vermogen ligt. Dit boek zal u ook vreugdevolle herinneringen
bezorgen, als de geboorte van een kind of een machtige sportprestatie. Het
zal een bezit zijn, dat u doorbladert en leest, dat u in de kast zet en er later
weer uithaalt en herleest. Als bron van herinneringen, voor elkeen wellicht
anders, zal het met de dag waardevoller worden.

NV Drukkerij De Spaarnestad Haarlem;  
 

12. Boeknummer: 00514  
Het aanzien van 1969. Twaalf maanden wereldgeschiedenis
Historie -- 06.002           (1970)    [Diversen]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1969

De man die gezegd heeft dat de landing van de mens op de maan de belangrijkste
gebeurtenis sinds de schepping is, zal wel gelijk hebben. Nu de mens aan de aardse
zwaartekracht en die van de maan kan ontsnappen of er naar believen in terugkeren,
nu hij de duizenden kilometers tussen beide hemellichamen met duizelingwekkende snelheid kan
overbruggen, hij op de maan allerlei ingenieuze zaken heeft achtergelaten en er gruis en stenen
van heeft meegenomen, beschikt hij over mogelijkheden, waarvan jaren geleden veelgelezen
auteurs weliswaar hebben gedroomd,
echter zonder dat zij daaraan zelf enig reŽel geloof konden hechten. De fantasie van
een eeuw geleden en de science-fiction van enkele tientallen jaren terug zijn in 1969
werkelijkheid geworden. De mens heeft op de maan gestaan en het mensdom hield
de adem in. Natuurlijk vindt u van dat gebeuren in dit fotoboek enkele karakteristieke
platen, hoewel het feit zelf nog wel haarscherp in uw geheugen zal liggen. Over
enkele jaren zal dat wellicht anders zijn, als de eerste schreden op de maan door
ontelbare andere gevolgd zullen zijn en interplanetaire reizen tot de orde van de
maand, de week of de dag behoren. Daarentegen zult u in dit boek tientallen fotoís
aantreffen van voorvallen en gebeurtenissen, soms ernstige, soms luchtige, die al
spoedig aan uw geheugen ontglipt waren. Toch is hun belangrijkheid in het praktische
dagelijkse gebeuren soms veel groter dan een steriele maanvlucht, die door
slechts enkele moedige, maar eenzame pioniers wordt uitgevoerd en aan de ont-
wikkeling waarvan door betrekkelijk kleine en zeer selectieve groepen in stille
beslotenheid wordt gewerkt. Niet met uitschieters, maar met het gebeuren van alle dag
leeft de mens. Door de wervelende hoeveelheid nieuws en de snelheid van de tijd
vergeten we echter spoedig datgene wat wij wilden vasthouden. Dit fotoboek wil
daarom niets anders doen dan u weer visueel deelgenoot maken van vele zaken uit
de talloze, zonder welke 1969 geen aanzien heeft.

NV Drukkerij De Spaarnestad Haarlem;  
 

13. Boeknummer: 00515  
Het aanzien van 1970. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld
Historie -- 06.002           (1971)    [Diversen]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1970

Dit boek is een deel van uw teven. Eťn jaar slechts, maar u hebt het meegemaakt. U
was deel van dat jaar en u hebt er een rol in gespeeld en u komt op vele bladzijden
voor, al zult u misschien vergeefs zoeken naar uw gelijkend portret. Maar u was een
van de talloze toeschouwers langs de kant zonder wie dat jaar 1970 niet had
bestaan. U was onmisbaar bij het grote-mensenspel. Misschien bent u uw gift komen
brengen op dat merkwaardige feest van naastenliefde Schip Ahoy. Misschien zat
een vriend of familielid van u in een der vete gekaapte vliegtuigen, of hebt u
geapplaudisseerd voor het Palestijnse meisje Leila Khaled dat koelbloedig een granaat
uit haar bloesje trok, dertigduizend voet boven de bewoonde wereld. In battle-dress,
verloofd met de revolutie ó zie haar ring! ó staat zij op ons omslag. Meisjes als
Leila, knap maar gevaarlijk, zijn niet de enige vrouwen die 1970 tot een roerig jaar
hebben gemaakt, nauwelijks te bevatten in 240 pagina's. Dichterbij hadden we Dolle
Mina's die lieftallig en verbeten streden voor de gelijkberechtiging van de vrouw. Als
u een lezeres bent, zult u zich alweer aantreffen op de bladzijden in dit boek waar de
Minaís ludiek ťn in volle ernst roepen 'baas in eigen buik' te willen zijn, want
vijfenzeventig procent van u geeft hun wat deze strijdkreet betreft gelijk, zeggen de
statistici. En zo hebt u nog veel meer meegemaakt in dat jaar en altijd was u hoofdpersoon.
Want vergeet dit niet: de hoofdrolvertolkers van het Spel 1970 zegden hun
teksten om u te overtuigen, u te beÔnvloeden, u de toeschouwers langs de kant, u die
allemaal samen het lot van de wereld bepalen. Daarom is dit Aanzien van 1970 zo'n
belangrijk boek. Daarom is de hele serie zo ontzettend interessant. De banden
bevatten uw leven, dat u doelbewust hebt meegemaakt en dat u zich altijd wilt herinneren.
De herfststormen en de voorjaarswinden, de zomerbloemen en het sneeuwdek
van 1970 vormden het decor van uw bestaan en wanneer u later aan uw kinderen
wilt vertellen hoe uw leven er uit heeft gezien, pakt u dit boek en haalt er bladzij na
bladzij de snikken en de glimlachjes uit. Wij wensen u nu reeds vee! genoegen met
dit deel uit de kostelijke serie jaarboeken. Het bevat de geschiedenis van uw leven
en dat is zo belangrijk omdat het nooit meer kan worden overgedaan en uniek is in
zijn soort.

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

14. Boeknummer: 00516  
Het aanzien van 1971. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld. Dl 10
Historie -- 06.002           (1972)    [Diversen]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1971

Het Aanzien van 1971: tiende deel van een unieke serie fotodocumentaires.
Tweehonderdveertig bladzijden bieden u een terugblik op een veelbewogen jaar, dat u zich zult willen blijven herinneren. Twee reizen
naar de maan, ellende in Bengalen, terreur in Ulster. Rood China in de Verenigde Naties. Maar ook: de glorie van Ajax, Ard en Eddy.
Het bezoek van koningin Juliana aan IndonesiŽ, het weelderige woestijnfestijn in PerziŽ. Triomfen en rampen, successen en
protesten, menselijk lief en leed in een wereld die de uwe is. Al die boeiende actualiteit van 1971 vindt u in woord en beeld
terug in dit waardevolle boek, waarnaar u steeds weer zult grijpen.

Het tiende Aanzien van een Jaar
Men zou alleen van een stervende mens een juiste definitie van het begrip 'tijd' kunnen horen. 'Tijd zijn de paar seconden die mij nog resten,Ēzou hij kunnen zeggen. ĄBelangrijker
tijd bestaat er niet.Ē Of, als hij wijs en bezadigd is en uit dit leven stapt na zinvol bestede jaren: 'Tijd is nu van geen belang meer, want vijf seconden wegen niet op tegen de jaren
die ik heb beleefd.'
Tussen deze twee uitspraken moet iedere mens zijn keus maken. U kunt uitsluitend kijken naar de toekomst, en erg droevig worden wanneer uw laatste uur slaat. U kunt ook kijken
naar het verleden ó uw verleden, en zeer begaan zijn met al hetgeen daar is geschied.
Wij hebben dit boek, en trouwens de hele reeks 'Aanziens', gemaakt voor mensen die bewust leven en gefascineerd de tijd absorberen waarin zij existeren. Wij maken de serie
niet voor lieden die zich willoos en gedachteloos als schapen laten drijven door een duf landschap. Wťl voor de schepselen die proberen hun tijd te verstaan en die hun tijd ook
willen vasthouden. Zij willen later nog weten hoe ze juichten voor hun helden, lachten om de blunders, huilden om de rampen. En van al deze dingen staat dit boek en staan alle boe-
ken uit deze reeks vol.
Ik weet nog goed hoe wij ermee begonnen. De toenmalige directeur van Uitgeverij Spaarnestad, mr. W. Lucas, was de initiatiefnemer. 'Laten wij een soort foto-album maken van de
jaren waarin wij leven,'zei hij. 'Elk jaar opnieuw een boek met eerlijke verslaggeving van alles wat er is gebeurd. De mensen zullen zich hun leven willen herinneren en bladeren in
hun eigen historie.'
Dat was tien jaar geleden. Ik mocht het boek samenstellen en de foto die ik koos voor de eerste bladzij van Het Aanzien van 1962 was een foto van twistende mensen. Let wel:
geen ruziŽnde mensen, maar mensen die de twist dansten ó de rage van dat jaar.
Sindsdien is er elk jaar een 'Aanzien' verschenen en het is een kostelijke serie geworden, waarvoor de belangstelling voortdurend groeide. De initiatiefnemer had gelijk: de mensen
vinden het heerlijk terug te bladeren in hun eigen leven.
Om het historisch overzicht compleet te maken is onze uitgeverij ertoe overgegaan ook de jaren vůůr de start van onze serie in beeld te brengen. Zo ontstonden later dan het eer-
ste jaarboek de bundels Het Aanzien van 1950-1954 en Het Aanzien van 1955-1959, telkens vijfjaren in ťťn band. Wij overwegen nu nog de jaren 1945-1949 en wellicht ook de
ontbrekende jaren zestig aan de serie toe te voegen en als u daarvoor interesse hebt, mag
u ons best een aanmoediging sturen.
Ik moet u zeggen dat ik de verschijning van elke van deze fotodocumentaires een belevenis vind. Dit tiende jaaroverzicht, Het Aanzien van 1971, is voor mij een kostbaar kleinood.
. Ik blader.het door en bekijk de foto die ik in de loop van dit bewogen jaar uit de internationale nieuwsvoorziening heb geplukt en die door redacteur Johan Jongma van commen-
taar is voorzien. Ik weet niet wat het belangrijkst is: de bokswedstrijd op bladzij 57, de eerste naaktshow in Nederland op bladzij 129 of het bezoek van koningin Juliana aan Indone-
siŽ op bladzij 170-171. Ik wil niet eens twisten over de importantie van deze gebeurtenissen ten opzichte van elkaar. Historici zullen beweren dat het staatsiebezoek van de Neder-
landse vorstin aan haar vroegere kolonie oneindig belangrijker is dan het toneelmatig optreden van tien blote acteurs, maar ik oordeel daar anders over: ik heb elk van beide eve-
nementen met precies evenveel interesse gadegeslagen. Hun nieuwswaarde was exact even groot Omdat elke dag die wij leven even zwaar telt.
Ik hoop dat u dit boek op deze manier bekijkt Het bevat een jaar van het teven waarvan u deel uitmaakt. U hebt elke pagina beleefd en over elk feit een mening gehad. Bekijk het
totaal van 1971 en vel uw oordeel. Was het een boeiend jaar of niet?
Gerard Vermeulen

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

15. Boeknummer: 00521  
Het aanzien van 1972. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld.
Historie -- 06.002           (1973)    [Gerard Vermeulen. Samenstellng]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1972

Het Aanzien van 1972: elfde deel van een kostelijke reeks fotodocumentaires.
Televisiebeelden vervliegen en krantefotoís vergelen, maar dit boek houdt alle schokkende en boeiende actualiteit van 1972 haarscherp voor u vast. Beeld en
tekst roepen al die feiten in uw herinnering terug, die 1972 tot een veelbewogen jaar hebben gemaakt:
ē de gruwelijke, zwarte septemberdag van MŁnchen
ē de Bloody Sunday van Londonderry
ē oplaaiende oorlog en glorende vrede in Vietnam
ē arbeidsconflicten en milieuzorgen
ē Amins banvloek over de Aziaten in Oeganda
ē Nixons reizen en herverkiezing
ē ontvoeringen en vliegtuigkapingen
ē aanslagen op Wallace en Hassan
ē emoties om de Drie van Breda
ē de pechreis van Apollo 16
ē Noors nee en Deens ja tegen de E.E.G.
ē verkiezingen en topconferenties
ē vrijspraak voor Angela Davis
ē een verjaarscadeautje voor Liz Taylor
ē een tweeling voor prinses Irene
ē Ajax' wereldcup en Eddy Merckx uurrecord
ē Ard Schenk, Mark Spitz en Bobby Fischer
en nog veel, veel meer ernstige en luchtige gebeurtenissen, die u zelf als geÔnteresseerde of als betrokkene bewust hebt gevolgd en die u zich zult
willen blijven herinneren.

Dit boek had in plaats van Het Aanzien van 1972 evengoed als titel kunnen dragen Een jaar bevroren. Want wat u op al die ruim
tweehonderd paginaís ziet, is een reeks onveranderlijke momentopnamen, vaak gemaakt met sluitertijden van
een-tweehonderdvijftigste seconde en toch van permanente betekenis voor de geschiedenis.
Dat is het vreemde, het bijna griezelige van een boek als dit: het bevriest de dramatische elementen van ons tijdgebeuren en het dwingt ons tot
de erkenning dat de mensen van de wereld een janboel maken, waarnaar we met verschrikte ogen kijken zonder er enige invloed op te
kunnen uitoefenen.
Wij staan machteloos tegenover de rampen en misdaden, die op zo menige pagina in dit boek voorkomen. We zijn trouwens eveneens
buitenstaanders bij de vrolijke bladzijden, want ook de taferelen die daarop zijn vastgelegd, speelden zich zonder onze inmenging af in de
wereld om ons heen.
En desondanks maken wij deel uit van diezelfde wereld. Zonder ons, zonder u, hadden die feiten nooit kunnen plaatsvinden. Wanneer
bijvoorbeeld de Palestijnse verzetsorganisatie Zwarte September u niet had willen overtuigen van haar doel, had zij nooit de moordpartij in
MŁnchen op touw gezet, waarop in dit boek op de bladzijden 182 en 183 de aandacht wordt gevestigd en waarop ook onze omslagplaat
veelzeggend teruggrijpt: de intocht van een olympische ploeg, waarvan elf leden op gruwelijke wijze het leven zouden laten.
Eigenlijk ontbreekt in dit Aanzien van 1972 ťťn foto: die van uzelf. U zou uw eigen portret voorin moeten plakken. Want u bent de mens die dit
alles in 1972 heeft meegemaakt en u hebt dit boek gekocht omdat u zich dit jaar van uw leven wilt blijven herinneren.
Wij hopen dat deze twaalf maanden van uw leven u zullen blijven boeien.
Gerard Vermeulen

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

16. Boeknummer: 00522  
Het aanzien van 1973. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld
Historie -- 06.002           (1974)    [Gerard Vermeulen samenstelling.]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws 1973

Het Aanzien van 1973
is een unieke fotodocumentaire over een jaar vol schokkende, schandaleuze, rampzalige, benauwende en gelukkig ook nog vertederende en amusante gebeurtenissen.
Tweehonderdvijftig fotoís, ondersteund door een heldere tekst, doen u ongekleurd verslag van het wereldgebeuren van twaalf veelbewogen maanden, waarin zich feiten voltrokken als:
- een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten
- bloedige militaire machtsgreep in Chili
- Amerikanen uit Vietnam
- Nixon door ĎWatergateí in diskrediet
- de dood van Johnson, Picasso en Ulbricht
- nieuwe regering in BelgiŽ en Nederland
- gijzelingsdramaís en terreuracties
- Arabische olieboycot en autoloze zondagen in Europa
- de bezetting van Wounded Knee
- de hachelijke redding van Skylab
- het regeringsjubileum van koningin Juliana
- Mark Spitz getrouwd, Liz Taylor gescheiden
- het huwelijk van prinses Anne en Mark Phillips
- de Tourzege van Luis Ocana
- Ajax wint Europacup en verliest Cruijff
en nog veel meer lief en leed, dat 1973 tot een onvergetelijk jaar heeft gemaakt. Door middel van dit boek zult u er opnieuw, en steeds weer, kijk op krijgen.

Hoeveel delen bevat deze serie fotojaarboeken nu? Even tellen. Veertien stuks. De twee eerste zijn verzameldelen: 1950-1954 en 1955-1959. De twee volgende jaren ontbreken. In
1962 start de serie die in dit deel, 1973, uitmondt.
Wie de hele reeks bezit, heeft een fotografisch overzicht van bijna een kwart eeuw. Dat is een flink brok ellende. Ellende, ja, want ik ben er ook dit jaar niet aan ontkomen de meeste
bladzijden met rampen te vullen. Ik heb mijn uiterste best gedaan er wat aangename feiten tussendoor te strooien, en dat is ook wel gelukt, maar ik moet bekennen dat het aantal
rampzalige pagina's ver in de meerderheid is. Dat komt doordat de geschiedenis nu eenmaal wordt geschreven met een pen die in bloed is gedoopt.
Geen mens weet zich te herinneren hoe de kroonprins van Oostenrijk in 1890 heette, maar die van 1914 kent men wel, want dat was Frans-Ferdinand en hij werd in Serajewo
vermoord, hetgeen de directe aanleiding was tot de Eerste Wereldoorlog. En niemand heeft ergens gelezen hoeveel vrolijke automobilisten op 28 oktober 1973 reden op de
snelwegen van Nederland, maar iedereen weet dat het op 4 november 1973 heel weinig waren, want dat was de eerste autoloze zondag als gevolg van de olieboycot. Ellende
wordt vlotter door kranten, tijdschriften en historieboeken gepubliceerd dan vreugde.
Rampen zijn beter nieuws dan blijde gebeurtenissen. Dat is een cynische waarheid.
Daarom is dit Aanzien van 1973 een cynisch en hard boek. Het bevat vele akelige bladzijden en ik zou niet eens kunnen zeggen welke de beroerdste is. Zou 't het Watergate-
schandaal zijn en de hele corruptie in politiek Amerika ? Zou het de omwenteling in Chili zijn en de moord op een democratisch gekozen president? Of misschien de hernieuwde
oorlog tussen IsraŽl en de Arabische staten, daterend van oktober 1973?
Voorlopig houd ik het op de laatste gebeurtenis. Op de bladzijden 196 en 197 van dit boek treft u het verslag ervan aan en het omslag van dit Aanzien vertoont eveneens een foto
van dit drama.
Deze oorlog had veel verstrekkender gevolgen dan andere bloedige conflicten uit het afgelopen jaar. Oktober 1973 betekende behalve een strijd tussen twee volkeren een keer-
punt in de Nederlandse economie en een bezinning op onze plaats in het politieke wereldgebeuren. Wij werden gedwongen een principiŽle keus te maken tussen onze vrienden en
onze vijanden en ditmaal lieten wij dat niet aan onze politici over, maar reageerden als volk, als natie.
Ik heb het gevoel dat alle fotoís, die ik na oktober 1973 voor dit boek heb verzameld, minder belangrijk zijn dan de prenten en de tekst op de bladzijden 196 en 197. Maar ik kan mij
vergissen. Misschien legt de koper van dit boek andere maatstaven aan. Dat is het absolute recht van elke lezer van dit historische-plaatjesboek en ik gun het eenieder van harte.
Zolang hij zich maar realiseert dat hij een uniek stuk geschiedschrijving heeft gekocht en voor zijn levensduur in zijn boekenkast heeft bijgezet.
Gerard Vermeulen

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

17. Boeknummer: 00523  
Het aanzien van 1974
Historie -- 06.002           (1975)    [Gerard Vermeulen samenstelling.]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1974

Met Het Aanzien van1974
hebt u opnieuw een fascinerend stuk moderne geschiedenis in uw bezit. Het is om precies te zijn de dertiende keer dat wij een jaar bijschrijven in de historie van
deze unieke serie fotografische jaaroverzichten. En omdat de belangstelling nog met elke uitgave toeneemt, is het onze stellige bedoeling om ook de komende jaren voor u in deze
vorm te boekstaven.
Maar er zijn meer plannen met de Aanzien-reeks.
Zo hoeft u bijvoorbeeld niet wťťr een jaar te wachten op het volgende deel.
In april komt de bij velen zo langverbeide uitgave AANZIEN í40-í45 van de persen.
U kunt dit boek nu al reserveren. Als u gebruik maakt van de in dit deel liggende antwoordkaart, verzekert u zich er tijdig van dat u deze - in een even grote oplaag verschijnende
uitgave straks in uw bezit krijgt. Juist dit bijzondere overzicht van de vijf oorlogsjaren moet voor elke Aanzien-bezitter een waardevolle aanvulling betekenen op de rest van de serie.
Overigens kunt u die binnenkort nog verder completeren. Op uw antwoordkaart wordt u de mogelijkheid geboden zelf mee te bepalen met welke jaaroverzichten wij de Aanzien-reeks nog
verder zullen uitbreiden. Zou u de Eerste Wereldoorlog in deze boeiende reportagevorm willen zien? De jaren rond de grote Crisis misschien? De gay twenties? Of kiest u voor het
verschijnen van de in de serie ontbrekende jaren 1960 en 1961 ?
Laat u het ons maar weten. U kunt erop vertrouwen dat ook die straks verschijnende delen weer dubbel en dwars het aanzien waard zullen zijn.

Elke actuele gebeurtenis is een regendruppel in de oceaan van de tijd. Toen koning Amenhotep dertien eeuwen voor het begin van onze jaartelling de beeldschone Nefertiti
in zijn huwelijksbed vlijde, dacht hij dat zijn hart stilstond, evenals de tijd. Nochtans veroorzaakte dat adembenemende ogenblik slechts een kleine rimpeling in de loop van de histo-
rie. Terwijl Amenhotep zijn prachtig wijfje kuste, draaide de wereld voort naar het jaar 1974 na Christus.
De waarde van actuele gebeurtenissen is erg betrekkelijk. Voor een vijftigjarige man die na de oorlog de intocht der Canadezen meemaakte en bovendien zijn meisje aan zoín
vreemde soldaat verloor, is 1945 een jaar om nooit te vergeten. Voor een thans vijftienjarige scholier is het verhaal van de bevrijding een tamelijk saai stuk historie, waarvan hij zijn
ouders wel eens hoort vertellen, maar dat hem even onberoerd laat als de liefdesgeschiedenis van de Egyptische koning Amenhotep en zijn Nefertiti.
Dit boek pretendeert dan ook absoluut niet een document met eeuwigheidswaarde te zijn.
Ik weet wel zeker dat 200 van de 240 bladzijden over een halve eeuw volstrekt waardeloos zullen zijn en met geen regel zullen worden aangehaald in de geschiedenisboeken
van het jaar 2024.
Maar daar gaat het ook niet om. Het Aanzien van 1974 is gewoon een boek voor thans levende mensen, die zich bewust zijn dat ze nu bestaan en dat ze deel uitmaken van het hui-
dige tijdsbestek. Ze hebben meegemaakt en met hun vrienden besproken dat een Amerikaanse president uit zijn hoge ambt moest terugtreden en ze hebben uitgebreid gerede-
twist over zijn daden en misdaden. Richard Nixon, die het omslag van dit boek siert en op bladzij 150 ten onder gaat, was voor hen een levende actualiteit. Waarschijnlijk komt de
schavuit nooit terecht op het lijstje van bekende Amerikaanse presidenten, maar wij zijn tijdgenoten, kennen hem door en door.
Het Aanzien is een soort fotoalbum. Het probeert in simpele vorm de feiten te vatten die u in uw zoveelste levensjaar hebt meebeleefd. Het geeft uw leven weer, ook al komt u op
geen van de 240 bladzijden voor.
Om die reden wil ik iedere koper van dit boek aanraden er een serie van aan te leggen. Ik ben met het samenstellen ervan in 1962 begonnen en helaas zijn de meeste delen uitver-
kocht. maar ook 1974 is een goed jaar om met het vergaren van een indrukwekkende reeks jaarboeken te beginnen. Bovendien bestaat wellicht de mogelijkheid dat u met 'te-
rugwerkende kracht' toch nog in het bezit komt van Aanziens van voorgaande jaren. Zie daarvoor de achterzijde van dit boek en de ingelegde antwoordkaart. Ik kan u verzekeren
dat het een zalige ervaring is dit soort fotoboeken door te bladeren en met blijd- of gramschap de vervlogen feiten na te lezen. Het ontlokt u menige kreet van verbazing.
Velen hebben die ervaring al. Tienduizenden kopen jaarlijks dit herinneringsalbum. Ze hebben allemaal gelijk. Er is geen beter middel dan dit om bij de tijd te blijven.
Gerard Vermeulen

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

18. Boeknummer: 00524  
Het aanzien van 1975. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld.
Historie -- 06.002           (1976)    [Gerard Vermeulen samenstelling]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1975

Het Aanzien van 1975
is het veertiende deel in successie van de overbekende reeks jaaroverzichten. Opnieuw bieden we u een boeiende documentaire in een samenspraak van
scherpe, veelzeggende fotojournalistiek en vlotte, bondige verslaggeving. Aan de hand van 250 nieuwsfotoís krijgt u nog eens kijk op de politieke, dramatische en
sportieve hoogtepunten uit de actualiteit van 1975, Het Jaar van de Vrouw, een Heilig Jaar, een kroonjaar voor Amsterdam. Een veelbewogen jaar waarin we feiten,
affaires en ontwikkelingen meemaakten als:
- de bloedige machtsstrijd in Angola
- het einde van de oorlog in Cambodja en Vietnam
- de moord op Feisal en Moedjiboer Rahman
- de koppeling van de Apollo aan de Sojoez
- onrust en partijtwisten in Portugal
- Indira Gandhi en Isabel Peron in het nauw
- schippersblokkades in BelgiŽ en Nederland
- een nieuwe troepenscheiding in de SinaÔ
- protesten tegen executies in Spanje
- de gijzeling van dr. Tiede Herrema
- de vredesmars van de Marokkanen
- de dood van generaal Franco
- de onafhankelijkheid van Suriname
- gijzeldrama's in Wijster en Amsterdam
en nog veel meer ernstige, ellendige, zorglijke en gelukkig ook plezierige en vertederende gebeurtenissen, waardoor het jaar 1975 zijn ,aanziení heeft gekregen en zal behouden.

Als verzamelaar van de fotoís die in dit jaarboek voorkomen, is het mij vergund een voorwoord te schrijven. Een voorwoord, dat tevens een verantwoording is.
Want men kan op zín minst van mij verlangen dat ik uiteenzet hoe ik tot mijn selectie ben gekomen.
Welnu, ik moet eerlijk toegeven dat ik heb gefaald en dat dit jaarlijks fotoalbum verre van volledig is. Ik kom hiermee nederig tegemoet aan recensenten,
die in vorige jaren beweerden dat de keuze van onderwerpen subjectief was en daardoor met compleet.
Ter verontschuldiging: ik kůn met compleet zijn. De uitgave HET AANZIEN kan, om het betaalbaar te houden, met meer dan 240 bladzijden bevatten. Dat is
omtrent twintig bladzijden per maand. Maar ieder weldenkend mens weet dat er per maand veel mťťr dan twintig vermeldenswaardige gebeurtenissen plaatsvinden.
De samensteller is onherroepelijk verplicht een keuze te maken. Hij kan bijvoorbeeld in het woelige jaar 1975 geheel overeenkomstig de werkelijkheid
elke maand het onderwerp Portugal vermelden. Omdat er inderdaad wel in elke maand iets opzienbarends plaatsvond in dat merkwaardige land. Hij kan ook het
onderwerp Portugal inkrimpen tot drie of vier paginaís en zijn tekstschrijver verzoeken op die beperkte ruimte een overzicht te schrijven.
Ik heb voor deze methode gekozen, omdat ik daardoor een grotere variatie aan onderwerpen kon aanbrengen. Ik kreeg zodoende bladzijden vrij voor luchtiger
onderwerpen, die toch ook aandacht van het publiek verwierven. Ik ben het terstond met de critici eens dat de ontwikkelingen in Portugal oneindig
belangrijker zijn dan de premiŤres van blootfilms. maar ik ben ervan uitgegaan dat met alle lezers van dit jaaroverzicht fanatieke wereldhervormers zijn en dat
een deel van hen liever de komiek van Duin ziet dan de politicus Soares.
Mijn opdracht luidde, dit jaarboek interessant te maken voor een grote groep bewust levende Nederlanders en Belgen, die als het ware een fotoalbum wilden
aanleggen van het jaar 1975 waarin zij leefden. Maar men kon mij daarbij niet vertellen welke specifieke interesses deze lezers hadden.
Daarom heb ik mij van specialisatie onthouden. Ik heb net voldoende actiegroepen vermeld om aan te duiden dat het in het jaar 1975 onrustig was in de
Nederlanden. Ik heb net voldoende vrouwelijkheden vertoond om aan te geven dat het beruchte Jaar van de Vrouw 1975 veel emoties heeft losgeweekt.
En ik ben er het hele jaar van uitgegaan dat mijn onvolprezen tekstschrijver, Johan Jongma, erin zou slagen de belangrijkste zaken behoorlijk uit de doeken
te doen en bij elke plaat een tekst te componeren, die aan dit jaarboek de schijn van volledigheid verleent.
Niet zonder trots deel ik mee. dat hij en ik met dit boekwerk aardig in onze opzet zijn geslaagd
Gerard Vermeulen

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

19. Boeknummer: 00525  
Het aanzien van 1976. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld.
Historie -- 06.002           (1977)    [Gerard Vermeulen; Johan Jongma. Samenstellers]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1976

Het Aanzien van 1976
is het vijftiende deel van de overbekende reeks jaaroverzichten. Meer dan 250 met zorg gekozen nieuwsfotoís, ondersteund door een vlotte informatieve
tekst, brengen u alle onthutsende, aangrijpende en fascinerende hoogtepunten uit de actualiteit van 1976 weer glashelder voor de geest:
- prins Bernhard en de Lockheed-affaire
- Isabel Peron afgezet
- IsraŽl bevrijdt gijzelaars in Oeganda
- het regeringsjubileum van koning Boudewijn
- de zwarte opstand in Soweto
- de vergiftiging van Seveso
- het vorstelijke huwelijk in Stockholm
- de lange, hete, schroeiende zomer
- de olympische spelen in Innsbruck en Montreal
- Vikings spitten in de Marsbodem
- de dood van Tsjoe En-lai en Mao Tse-toeng
- de burgeroorlog in Libanon
- de conferentie over RhodesiŽs Ďzwarte toekomstí
- de verkiezingsoverwinning van Jimmy Carter
- aardbevingen in Guatemala, ItaliŽ, China en Turkije
- het rumoer om de vlucht van Pieter Menten
en vele tientallen andere feiten en feitjes die in 1976 opzien hebben gebaard, emoties hebben losgemaakt of een glimlach hebben
opgewekt U vindt ze terug in deze boeiende documentaire, waarnaar u steeds weer zult grijpen omdat u zich ook het jaar 1976 zult willen blijven herinneren.

'Mijn hemel, wat gaat de tijd vlug!í
Een verbijsterde kreet, die je erg vaak hoort en niet alleen op de redactie van dit boek. De tijd gaat vlug, omdat wij in een stroomversnelling leven. Er is in deze
eeuw meer gebeurd dan in de voorafgaande vijf eeuwen tezamen. Tussen de uitvinding van het ijzeren zwaard en het dynamiet liggen minstens tien eeuwen.
Tussen het eerste vliegtuigje dat zich aarzelend drie meter van de grond verhief en de raket die mensen naar de maan vervoerde liggen slechts zeventig jaren.
Zo is het met alles. In de laatste kwarteeuw ó en wat is vijfentwintig jaar nou eigenlijk? ó is een heel werelddeel, Afrika, van blanke in zwarte handen overgegaan.
Dit boek getuigt daarvan, onder meer door fotoís van de moeizame conferentie in Genťve, die RhodesiŽ, een van de laatste blanke bolwerken, moest
overdragen aan de zwarte bevolking.
De samenstellers van dit boek menen dat het voor de snel levende mens van groot nut is een naslagwerk te bezitten, dat de hoogtepunten van een voorbij jaar
vasthoudt. Men kan dan nog enigszins bijhouden wat men aan blijde en droeve evenementen heeft meegemaakt.
Wij pretenderen geenszins dat onze compilatie volledig zou zijn. Hťt nieuws van een jaar valt niet geheel te vangen in 240 bladzijden en er meer van maken leek
ons onverantwoord, omdat wij de prijs acceptabel willen houden voor een groot publiek. Immers, iedereen is in de loop van 1976 getroffen door zekere berichten,
of die nu op politiek gebied lagen, op het terrein van de sport of in de persoonlijke sfeer. U, lezer, bent waarnemer geweest van dit bewogen jaar. Het is uw boek.
Gerard Vermeulen

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

20. Boeknummer: 00526  
Het aanzien van 1977. 12 maanden wereldnieuws in beeld
Historie -- 06.002           (1978)    [Johan Jongma, samenstelling]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1977

Het Aanzien van 1977
is een fascinerend fotografisch overzicht van een jaar vol schokkende, aangrijpende, ergernis wekkende, madr ook amusante, verblijdende en sportieve gebeurtenissen.
Ruim 250 met zorg gekozen nieuwsfotoís en een vlotte, bondige begeleidende tekst vormen samen een boeiend stuk eigentijdse
geschiedschrijving, dat met het voortschrijden der jaren steeds waardevoller zal worden. Ook van het jaar 1977 zult u,
geÔnteresseerde krantelezer en televisiekijker, zich alle hoogtepunten willen blijven herinneren. Zoals:
- de gijzelingsacties in De Punt en Bovensmilde
- de rampzalige vliegtuigbotsing op Tenerife
- Indira Gandhi weggestemd, Ali Bhoetto weggezuiverd
- de drie wereldtitels van Eric Heiden
- de viering van het Rubensjaar in Antwerpen
- het zilveren jubileum van koningin Elizabeth
- het eerste jaar van president Jimmy Carter
- de dageraad van de democratie in Spanje
- het proces om Pieter Menten
- de kortstondigste kabinetsformatie in BelgiŽ
- de langdurigste kabinetsformatie in Nederland
- de kruistocht van Anita Bryant tegen de homofilie
- de invasie in Sjaba en de Ogaden-woestijn
- de dood van Elvis Presley
- het RAF-terrorisme in West-Duitsland
- de bevrijdingsoperatie in Mogadisjoe
- de verscherping van de apartheid in Zuid-Afrika
- het bezoek van president Sadat aan IsraŽl
Zo zijn er nog veel meer onvergefelijke en misschien alweer vergeten feiten die voor de historie, maar niet minder voor iedere
bewust levende tijdgenoot persoonlijk, het aanzien van 1977 hebben bepaald. Dit boek houdt de actualiteit en het tijdsbeeld van
een veelbewogen jaar scherp voor u vast. Het bladeren, kijken en lezen in deze documentaire zal telkens weer een belevenis zijn
en een wereld van herinneringen bij u oproepen.

Het jaar 1977 ligt achter ons. In dit boek treft u het beeldend relaas ervan aan: een fotografisch overzicht van de vele onvergetelijke en wellicht
alweer vergeten ernstige en luchtige feiten uit het wereldgebeuren, waarvan u van dag tot dag bewust toeschouwer bent geweest.
Net over de drempel van 1978 kunnen we alle opzienbarende en schokkende gebeurtenissen van het voorbije jaar meer of minder nauwkeurig
inventariseren en trachten ze op hun waarde te schatten. Meer dan een voorlopige balans valt er echter niet uit op te maken. Misschien zullen
historici over twee, vijf of pas tien jaar aannemelijk kunnen maken welke actualiteiten van 1977 werkelijk van doorslaggevende betekenis of in hoge
mate illustratief zijn geweest voor nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, mogelijke mentaliteitsveranderingen, een bredere en diepere bewustwording
ten aanzien van de noden en het geleden onrecht overal in de wereld.
Zo zou de komende tijd best eens kunnen leren dat de alom betreurde dood van de zwarte nationalistenleider Steve Biko een vťrstrekkende invloed heeft
gehad op het verzet tegen de onmenselijke apartheid in Zuid-Afrika.
Misschien blijkt straks het verrassende bezoek van president Sadat aan IsraŽl inderdaad de historische waarde te hebben die er op het moment zelf aan werd
toegekend: een beslissende stap op de weg naar vrede in het Midden-Oosten.
In andere ogen zou het jaar 1977 achteraf gekenmerkt kunnen worden door de toenemende onrust en massaal gedemonstreerde verontrusting over kernenergie
en atoomwapens. Was het ook niet het jaar van de mensenrechten? Ja, maar ze werden weer schandelijk met voeten getreden: door de zwarte dictator
Idi Amin in Oeganda, door het blanke minderheidsregime in Zuid-Afrika, nog altijd in Chili, IndonesiŽ en Oost-Europa, ja ook door de hysterische
reclamejuf Anita Bryant in Florida. Weer anderen zien misschien 1977 de geschiedenis ingaan als een uiterst belangrijk en veelbewogen stembusjaar:
met vrije verkiezingen in Spanje als bekroning van een geleidelijk maar doelgericht democratiseringsproces; vervroegde verkiezingen in BelgiŽ met
daaraanvolgend de kortstondigste kabinetsformatie; allesbehalve 'gewone' verkiezingen in Nederland, gevolgd door de langdurigste kabinetsformatie
ooit ergens in een parlementaire democratie vertoond...
Voor velen zal het aanzien van 1977 echter nu alvast sterk zijn bepaald door een reeks verbijsterende terreurdaden die vlak bij ons, in Nederland
en West-Duitsland, veel beroering en verontwaardiging en ook heftige discussies over recht en orde hebben gewekt. De schrille naklanken ervan
zijn ook nu nog niet verstomd. Niet voor niets hebben wij voor de omslag van dit boek een foto gekozen van de begrafenis van een der gedode Zuidmolukse
treinkapers, op 14 juni in Assen. Niet omdat wij daarin een heidenbegrafenis zouden zien, maar vanuit het besef dat de laatste gang van zes jongelui,
die tientallen onschuldigen negentien bizarre dagen lang met de dood hebben bedreigd, een aangrijpend gebeuren was waarbij menselijke emoties de boventoon
voerden. Zo zijn er in 1977 helaas vele doden begraven en zo is er getreurd bij de lijkbaar van terroristen en hun slachtoffers. Misschien is
de hoop niet ijdel dat na het drama bij De Punt, en meer nog na de bevrijdingsoperatie in Mogadisjoe, de brute geweldpleging van politieke
desperadoís zichzelf voorgoed blijkt te hebben afgestraft. Ook dat zal zich in de tijd na het in menig opzicht dodelijke jaar 1977 moeten laten aanzien.

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

21. Boeknummer: 00527  
Het aanzien van 1978. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld
Historie -- 06.002           (1979)    [Johan Jongma samenstelling]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1978

Het Aanzien van 1978
is het zeventiende deel van de befaamde reeks jaaroverzichten. Het presenteert het beeldend relaas van een waarlijk woelig jaar, met een overvloed aan ernstige
en luchtige gebeurtenissen die het aanzien waard blijven en niet in het vergeetboek zullen of mogen raken. Een kleine greep uit de actualiteiten van 1978, die opzien hebben
gebaard en emoties hebben losgemaakt:
- het kortstondige pontificaat van Johannes Paulus I
- de verrassende verkiezing van een Poolse paus
- het moeizame vredesoverleg tussen IsraŽl en Egypte
- de gijzeling in het provinciehuis in Assen
- Aldo Moro ontvoerd en vermoord
- het wereldkampioenschap voetbal in ArgentiniŽ
- de dissidentenprocessen in de Sowjetunie
- de bloedige rebellie in ZaÔre
- de massale protesten tegen de neutronenbom
- de gruwelijke explosieramp in Spanje
- de geboorte van de Ďreageerbuisbabyí in Engeland
- de dood van Ko van Dijk en Jacques Brei
- de Atlantische oversteek per luchtballon
- de volksopstand in Nicaragua
- het betogingsgeweld in Iran
- het opstappen van premier Leo Tindemans
- de val van CDA-fractieleider Wim Aantjes
Deze feiten en affaires en nog vele tientallen andere vindt u in woord en beeld terug in deze boeiende documentaire. Bijna 300 nieuwsfotoís, uit alle windstreken
verzameld en ondersteund door een heldere, informatieve tekst, bieden een levendige terugblik op het jaar 1978 en zullen steeds weer een wereld van herinneringen bij
u oproepen.

Weer is er een jaar voorbij en weer kunnen we ervan zeggen: 'Het was me het jaartje wel.' Geen bijster originele typering en evenmin een die van een
nuchtere, afstandelijke benadering getuigt, maar toch een verzuchting die menigeen over de lippen komt bij het terugblikken op het wereldgebeuren van
het jaar 1978. Afstand ervan nemen kan en mag trouwens nog niet. We zijn, begin 1979, nog veel te sterk betrokken bij de uitvloeisels en uitwerkingen
van de stortvloed van gebeurtenissen die ons in het voorbije jaar hebben geschokt, die ons niet onberoerd hebben gelaten, ons menigmaal ook beroerd
hebben gemaakt of ons met enige hoop en vertrouwen hebben vervuld.
Er is in 1978 ontstellend veel en ook veel ontstellends gebeurd. Zů veel, dat alle bladzijden van dit beeldverslag gemakkelijk te vullen zouden zijn met
alleen maar ellende, rampspoed, terrorisme, schending van mensenrechten.
Dat zou evenwel niet volgens de vertrouwde opzet van deze boekenreeks zijn en een vertekening geven van het werkelijke beeld dat het jaar 1978, ondanks
alles, bij ijverige krantelezers zoals u en ik heeft achtergelaten.
Een jaar krijgt niet alleen íaanzien' door opzienbarende politieke feiten en affaires, maar evenzeer door luchtiger actualiteiten, waarover we ons
misschien ůůk dagenlang hebben zitten opwinden: de nattige zomer, het moeten missen van miss Bette Midler op de televisie en (toch weer niet) van
Mies Bouwman, allerlei spannende sportgebeurtenissen met als uitschieter de strijd om het wereldkampioenschap voetbal in een (toch weer wel) aan een
verwerpelijke dictatuur onderworpen land.
Zo beschouwd is 1978 evengoed het jaar geworden van Anwar Sadat en Menachim Begin, die de Nobelprijs voor de Vrede wonnen nog voor ze de vrede zelf
konden tekenen, als van de ijsvondeling Dick Ijsbrand van de Wetering en de eerste 'reageerbuisbaby' Louise Brown. Het was het sterfjaar van Ko van Dijk,
Jomo Kenyatta en Jacques Brei; een gouden jaar voor BjŲrn Borg en Gerrie Knetemann; een zwart jaar voor de Russische dissidenten Orlov en Sjaranski.
Daarmee zijn enkele namen genoemd, die ieder voor zich het jaar 1978 een menselijk aanzien hebben gegeven, het voorgoed herkenbaar hebben gemaakt.
Wilt u nog meer namen? Ze zijn er in overvloed en ze zijn stuk voor stuk identiek met of representatief voor tragedies en politieke af- en ondergang,
maar ook sportieve triomfen: Aldo Moro, Charles-Viktor Bracht, Mario Kempes, Bernard Hinault, Mohammed Ali, Leo Tindemans, Analoli Karpov, Wim Aantjes.
De komende tijden zullen leren welke namen en achterliggende ontwikkelingen in 1978 van werkelijk beslissende invloed zijn geweest op de wereldhistorie
en vooral de wereldvrede. Nu alvast zal echter niemand, wat zijn levensvisie of religieuze overtuiging ook is, kunnen ontkennen dat 1978 het jaar was
waarin het leiderschap van de rooms-katholieke kerk een totaal ander gezicht kreeg. DrieŽndertig dagen slechts duurde het pontificaat van de lachende
paus Johannes Paulus I, maar de hele wereld heeft er verrast en verblijd van opgekeken, zich aangesproken gevoeld door de hartverwarmende eenvoud
van Albino Luciani. Ook dat is een naam die onverbrekelijk verbonden blijft met het wereldgebeuren van 1978, evenals Karol Wojtyla die als de eerste
niet - Italiaanse paus in ruim 450 jaar de geschiedenis zou ingaan ó een feit waarvan u en ik meelevende ooggetuigen hebben mogen zijn.
Johan Jongma

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

22. Boeknummer: 00528  
Het aanzien van 1979. Twaalf maanden wereldnieuws in beeld
Historie -- 06.002           (1980)    [Johan Jongma samenstelling]
Fotoboek van markante gebeurtenissen en personen in Nederland en uit het wereldnieuws in 1979

Het Aanzien van 1979:
achttiende deel van de overbekende, veel geraadpleegde reeks fotojaarboeken. Sinds 1962 loopt deze serie al en elk jaar weer is 'Het Aanziení een snelle
best-seller gebleken. Omtrent drie miljoen exemplaren zijn in die achttien jaren gretig afgenomen, inclusief de eerste drukken van de intussen verschenen,
tot 1900 teruggaande meerjaren-overzichten. Samen vormen al die fotojournalistieke documentaires een boeiend en gevarieerd beeldverslag van
het wereldnieuws van de tot nu toe verstreken acht decennia van de twintigste eeuw.
Dit boek maakt het Ďaanziení van die tachtig jaren compleet.
Aan de hand van 300 nieuwsfotoís, begeleid door een vlotte tekst, krijgt u nog eens scherp kijk op de vele schokkende, markante, interessante en ook
amusante gebeurtenissen die 1979 te zien heeft gegeven. Met als hoogtepunten:
ó de vluchtelingentragedie in Zuidoost-AziŽ
ó de islamitische revolutie in Iran
ó het vredesverdrag tussen Egypte en IsraŽl
ó de paniek om de kerncentrale in Harrisburg
ó de verdrijving van dictator Idi Amin
ó het aantreden van premier Margaret Thatcher
ó de bevrijding van Nicaragua
ó de reizen van paus Johannes Paulus
ó de moord op graaf Mountbatten
ó de val van schertskeizer Bokassa
ó de RhodesiŽ-conferentie in Londen
Het is slechts een kleine greep uit de bonte verscheidenheid aan feiten waardoor u zich in 1979 gegrepen of aangesproken
hebt gevoeld, waaraan u persoonlijke herinneringen koestert of waarvan u misschien al lang geen weet meer had.
De dubbele betekenis van de titel van dit jaaroverzicht gaat ook nu weer op: de gememoreerde gebeurtenissen verlenen het
laatste der jaren zeventig voor altijd een herkenbaar Ďvoorkomení in de geschiedenis en ze zijn ťn blijven het
bekijken meer dan waard. Aanzien doet gedenken!

Een vrolijk totaalbeeld is het niet dat op de hierna volgende bladzijden in uw herinnering wordt teruggeroepen. Maar als u het wereldgebeuren
van 1979 nauwlettend hebt gevolgd, zal u dat niet verbazen. Ook het laatste der jaren zeventig is uiterst woelig geweest, doortrokken van
bloed en tranen, overladen met geweld en rampspoed.
Het is schier ondoenlijk uit de wirwar van al het ons bestormende wereldnieuws enkele vaste lijnen te trekken en zo het 'signalementí
van het hele jaar 1979 te schetsen. Misschien is dat pas over enige tijd mogelijk, als alle_gebeurtenissen zijn uitgewerkt ó of overtroffen
en achterhaald ó en als het vervolg der geschiedenis heeft uitgemaakt of een op het eerste gezicht gewichtig feit louter op zichzelf stond
of dat juist een minder in het oog springend voorval illustratief was voor een nieuwe politieke of maatschappelijke ontwikkeling.
Terugblikkend op de lange reeks hoogtepunten kunnen we echter nu al vaststellen dat 1979, toevallig of niet, bepaald een slecht jaar
betekende voor een stel tirannieke en wrede potentaten: Idi Amin, Somoza, Macias, Bokassa. De vraag is maar: zijn ze voorgoed verdwenen
en staan in hun plaats niet andere onderdrukkers op? In Iran lieten de gebeurtenissen na de aftocht van sjah Mohammed zich alvast allesbehalve
hoop gevend aanzien. Ayatollah Khomeini keerde in triomf terug, maar al spoedig ontaardde de door hem gepredikte islamitische revolutie in
een moordende onverdraagzaamheid jegens 'afvalligeí Koerden en in een haatcampagne tegen de Amerikanen, die werden vervloekt omdat ze het
regime van de sjah jarenlang op de been hadden helpen houden en de zieke ex-despoot niet wilden uitleveren.
Onheil, nachtmerries en emoties ó 1979 was er vol van. Het was het jaar van 'Holocaustí en íHarrisburgí, van heftig verzet tegen modernisering
van het Navo-kernwapentuig, met alle politieke consternatie van dien.
Het was bovenal het jaar waarin de wereld geschokt werd door een vluchtelingentragedie die haar weerga niet kende: die van de
Vietnamezen die bij honderdduizenden een heenkomen overzee zochten en de Cambodjanen die in even schrikbarende ellende naar Thailand
uitweken. Hun leed tekent voorlopig mťťr het íaanziení van 1979 dan de revolutionaire waanzin in Iran. Daarom prijkt op het omslag van
dit boek niet een konterfeitsel van Khomeini, maar een foto van een groepje bootvluchtelingen op een Maleisisch strand. Een schrijnend
beeld en tevens helaas een onzalige herinnering aan 1979 als het Jaar van het Kind, waarin kinderen niettemin een belangrijke, zij het
deerniswekkende rol op het wereldtoneel hebben meegespeeld. Zo leidde de internationale verontwaardiging over de moord op minstens honderd
schoolkinderen mede tot de val van schertskeizer Bokassa. Zo kreeg Moeder Teresa een Nobelprijs dank zij haar zorg voor de sloppenkinderen
van Calcutta. En het drama in Cambodja zou wellicht niet zoín appel op het wereldgeweten hebben kunnen doen als niet de alarmerende
berichten hadden gecirculeerd dat geen kind onder de vijf jaar de verschrikkingen had overleefd.
Johan Jongma

NV Uitgeverij Spaarnestad Haarlem;  
 

23. Boeknummer: 00600  
Bestemmingsplan 'Haagse Beemden'
Ruimtelijke-ordening -- 16.005           (1975)    [Ing. H. Kleijer, Ing. H.J.M. Zegers, Drs. A.A. de Veer]
Stichting voor bodemkartering Wageningen
Bestemmingsplan 'Haagse Beemden'(Gem. Breda)
Bodemgesteldheid, bodemgeschiktheid en landschap

VOORWOORD
In opdracht van de Directeur Openbare Werken te Breda werd in de herfst en winter 1974/1975 een bodemkundig onderzoek uitgevoerd in het
bestemmingsplan "Haagsche Beemden" ten noordwesten van Breda.
Het onderzoek werd verricht door Ing. L.M.R. Simons en W.H. Leenders onder dagelijkse leiding van Ing. H. Kleijer. De coŲrdinatie en
leiding van het onderzoek had Ing. H.J.M. Zegers. Dit rapport werd samengesteld door Ing. H. Kleijer en Ing. H.J.M. Zegers van de afdeling
Opdrachten en Drs. A.A. de Veer van de afdeling Fysiognomisch Landschapsonderzoek van de Stichting voor Bodemkartering.
Voorafgaand aan dit onderzoek heeft het Laboratorium voor Grondmechanica te Delft een aantal middelzware sonderingen verricht, die
bij de samenstelling van de bodemgeschiktheidskaart voor bebouwing met fundering op staal zijn gebruikt.
Bij de samenstelling van rapport en kaarten is tevens gebruik gemaakt van gegevens die beschikbaar werden gesteld door de heer
K. Leenders van de Werkgroep Haagse Beemden. De Stichting voor Bodemkartering is veel dank verschuldigd aan het Laboratorium voor Grond-
mechanica en de Werkgroep Haagse Beemden voor de bijdrage aan dit onderzoek.
DE DIRECTEUR,
Ir. R.P.H.P. van der Schans.

INLEIDING
1.1 Ligging en oppervlakte (afb. 1)
Het onderzochte gebied ligt in de gemeenten Prinsenbeek, Breda en Terheijden en tussen de Mark en de rijkswegen Breda-Rotterdam en Breda-
Noord-Prinsenbeek. Het gebied komt voor op de bladen 44C en D van de Topografische kaarten, schaal 1 : 25 000.
De oppervlakte bedraagt + 1 600 ha.

1 .2 Doel van het onderzoek
Het doel van het onderzoek was de bodemgesteldheid in kaart te brengen ten behoeve van een stadsuitbreiding en een geschiktheidsbeoor-
deling te geven voor de aanleg van sportvelden, speel- en ligweiden, bebossing en beplanting en bebouwing met fundering op staal.

1.3 Werkwijze
Bij de veldopname voor de schaal 1 : 10 000-kaart is gebruik gemaakt van een basiskaart, schaal 1 : 5 000.
De boringsdichtheid bedroeg twee boringen per ha, waarvan ťťn boring tot 1,20 m - mv. en ťťn boring tot 5.00 m - mv.
Bij het onderzoek is vooral gelet op de profielopbouw en op die bodemkenmerken die verband houden met de įfluctuatie) van het grondwa-
ter. Op basis van verschillen in profiel- en veldkenmerken (Westerveld, 1963) werden bodemeenheden en grondwatertrappen onderscheiden.

1.4 Rapport en kaarten
De resultaten van het onderzoek zijn vastgelegd in dit rapport en op acht kaartbijlagen.
De bodemkaart, schaal 1 : 10 000 (bijl. 1) geeft de bodemgesteldheid weer tot 1,20 m - maaiveld (de profielopbouw). Gegevens over de
įtextuur (leemgehalte, lutumgehalte en zandgrofheid) van het voorkomende minerale materiaal zijn achterwege gelaten, maar omdat deze gegevens
wel van belang zijn voor de samenstelling van de bodemgeschiktheidskaarten zijn ze op duplikaat-werktekeningen (bijl. 1a en 1b) alleen aan
de opdrachtgever verstrekt.
Op bijlage 2, de grondwatertrappenkaart, schaal 1 : 10 000, is de fluctuatie van het grondwater in een aantal klassen weergegeven, de
z.g. įgrondwatertrappen.
Binnen de kaartvlakken van genoemde kaarten kunnen afwijkingen in profielopbouw en/of grondwatertrap voorkomen, de z.g. onzuiverheden.
De beschrijving van de kaarteenheden geldt dan ook voor het grootste deel (minimaal 70 %)van het desbetreffende kaartvlak.
De bodemgeschiktheidskaarten (bijl. 5> U en 5) zijn door interpretatie afgeleid van de bodem- en grondwatertrappenkaart en de profielco-
dekaart (bijl. 6). De grenzen tussen de eenheden zijn van deze kaarten overgenomen. De bodemgeschiktheidskaarten geven de geschiktheidsklassen
en de beperkingen weer voor de aanleg van sportvelden, speel- en ligweiden (bijl. 3), voor bebossing en beplanting (bijl. U) en voor bebou-
wing met fundering op staal (bijl. 5). Bij de interpretatie is uitgegaan van de huidige (actuele) bodemopbouw en vochthuishouding. De beoordelin-
gen zijn gebaseerd op de tijdens het onderzoek bekende en algemeen aanvaarde normen, die voor de bodem ten aanzien van deze gebruiksvormen
gelden.
De profielcodekaart (bijl. 6) is samengesteld aan de hand van gegevens die verkregen zijn uit de boringen tot 5 m - mv.
De landschapskaart (bijl. 7) is samengesteld uit waarnemingen die in het veld zijn gedaan. Behalve de elementen in het gebied zelf zijn
ook enkele elementen op de kaart weergegeven die buiten het onderzochte gebied liggen, maar die men vanuit het gebied kan waarnemen.
Er zijn tevens enkele doorsneden (bijl. 8) gemaakt om een indruk te geven van de opbouw van het gebied.
In dit rapport werden toelichtingen op bovengenoemde kaartbijlagen gegeven. Tevens is een korte beschrijving van de geologische opbouw en
ontwikkeling van het landschap opgenomen. Voor uitvoeriger informatie hierover wordt verwezen naar de bestaande en geraadpleegde literatuur.
Rapport en kaarten dragen een vrij gedetailleerd karakter, hetgeen o.a. blijkt uit de boringsdichtheid (twee boringen per ha) en de kaart-
schaal.
Het verdient aanbeveling rapport en kaartbijlagen gezamenlijk te
raadplegen.

Het teken į voor een woord of begrip verijst naar de verklaring of definiŽring ervan in de woordenlijst (hoofdstuk 13)

INHOUD
Lijst van afbeeldingen, tabellen, foto's, bijlagen 5
Voorwoord 6
1 . Inleiding 7
††††††††1 .1 Ligging en oppervlakte 7
††††††††1 .2 Doel van het onderzoek 7
††††††††1.3 Werkwijze 7
††††††††1 .4 Rapport en kaarten 7
2. Beschrijving van het gebied 9
††††††††2.1 Geologische opbouw 9
3. De bodemkaart, schaal 1 ; 10 000 10
††††††††3.1 Inleiding 10
††††††††3.2 Legenda en wijze van indeling 10
††††††††3.3 Soorten onderscheidingen 10
††††††††3.4 De hoofdklassen der gronden 11
††††††††††††††††3.4.1 Veengronden 11
††††††††††††††††3,4.2 Venige zandgronden 15
††††††††††††††††3.4.3 Zandgronden 19
††††††††††††††††3.4.3.1 Humuspodzolgronden 19
††††††††††††††††3.4.3.2 Enkeerdgronden 22
††††††††††††††††3.4.3.3 Gooreerdgronden 24
††††††††††††††††3.4.3.4 Beekeerdgronden 27
††††††††3.4.4 Kleigronden 30
††††††††††††††††5.4.4.1 Drechtvaaggronden 30
††††††††††††††††3.4.4.2 Poldervaaggronden 32
††††††††††††††††3.4.4.3 Tuineerdgronden 35
††††††††3.4.5 Toevoegingen en verwerkte gronden 37
4. De grondwatertrappenkaart, schaal 1 ; 10 000 38
4.1 Inleiding 38
4.2 Beschrijving van de grondwatertrappen 38
5. Grondmensteranalyses 41
6. Profielcodekaart, schaal 1 ; 5 000 42
7. Schematische doorsneden 43
8. De geschiktheidsbeoordeling 44
8.1 Algemeen 44
8.2 De opzet van het beoordelingssysteem 44
9. De bodemgeschiktheidskaart voor sportvelden, speel- en ligweiden, schaal 1 ; 10 000 46
9.1 Inleiding 46
9.2 Eisen ten aanzien van de aanleg van sportvelden, speel- en ligweiden 46
9.3 Beperkingen voor de aanleg van sportvelden, speel- en ligweiden 46
9.4 De bodemgeschiktheidskaart 48
10. De bodemgeschiktheidskaart voor bebossing en beplanting, schaal 1 ; 10 000 49
10.1 Inleiding 49
10.2 Maatstaven bij de geschiktheidsbeoordeling 49
10.3 De bodemeigenschappen en hoedanigheden voor de geschiktheidsbeoordeling 49
10.4 De bodemgeschiktheidskaart 50
11. De bodemgeschiktheidskaart voor bebouwing met fundering op staal, schaal 1 : 10 000 51
11.1 Inleiding 51
11.2 Eisen ten aanzien van bebouwing met fundering op staal 51
11.3 Beperkingen voor bebouwing met fundering op staal 51
11.4 De bodemgeschiktheidskaart 53
12. De landschapskaart, schaal 1 : 10 000 54
12.1 Landschap en bestemmingsplan 54
12.2 De landschapskaart 54
††††††††12.2.1 Inventarisatie van landschapselementen 54
††††††††12.2.2 Landschapstypering 56
12.3 Illustratie van het landschap 57
12.4 Nadere richtlijn voor het gebruik van de kaart 63
13. Woordenlijst 68
14. Literatuurlijst 68
Aanhangsel: Profielschetsen en conusweerstanden 70

LIJST VAN AFBEELDINGEN, TABELLEN, FOTO'S, BIJLAGEN
Afbeeldingen
1 . Situatiekaart, schaal 1 : 25 000 7
2 Situatie van de grondwaterstandsbuizen 38
5. Verbreiding van zand geschikt voor ophoging 42
4. Situatie van de sonderingen 70
Tabellen
1. Stratigrafisch overzicht 9
2. De grondmonsteranalyses 41
5. Geschiktheid voor sportvelden, speel- en ligweiden 46
4. Geschiktheid voor bebossing en beplanting 49
Foto's
Landschapsfoto's 1 t/m 10 58 t/m 62
Bijlagen
1 . Bodemkaart, schaal 1 : 10 000
2. Grondwatertrappenkaart, schaal 1 : 10 000
5. Bodemgeschiktheidskaart voor sportvelden, speel- en ligweiden, schaal 1 : 10 000
4. Bodemgeschiktheidskaart voor bebossing en beplanting, schaal 1 : 10 000
5. Bodemgeschiktheidskaart voor bebouwing met fundering op staal, schaal 1 : 10 000
6. Profielcodekaart, schaal 1 : 5 000
7. Landschapskaart, schaal 1 :10 000
8. Schematische doorsneden

Stichting voor bodemkartering Wageningen;  
 

24. Boeknummer: 00602  
Brabant . Poezie van landschap en maatschappij
Cultuur -- 09.019           (2022)    [Diverse auteurs. Inleiding door Gerrit Jan Zwier]
Bloemlezing van gedichten en literaire teksten over Brabant. Met foto's in zwart-wit. Deel 56 in de serie Op zoek naar de stem van de eigen plek.

Woord vooraf
Denkend aan onze provincie zie ik de polders van West-Brabant, de bossen van de Brabantse Wal, de uitgestrekte ruimte
van het Land van Heusden en Altena, de Loonse en Drunense Duinen, de Maasheggen en de Groote Peel. Zie ik steden als
het historische Breda en het zichzelf met respect voor identiteit en erfgoed vernieuwende Tilburg, maar ook Eindhoven en
Helmond, waar de dynamiek en technologie van onze tijd tot leven zijn gebracht. Zie ik dorpen met namen als Megen, Beu-
gen, Zwingelspaan, Scherpenering, Hilvarenbeek en Strooiendorp.
Het Brabantse landschap is gemaakt door mensenhand. Bossen, weiden, steden, dorpen en buurtschappen ademen dit uit,
evenals watergangen, ontginningen, akkers en industrieel en religieus erfgoed. Er is sprake van een proces van voortdurende
verandering en aanpassing aan nieuwe episoden.
Stad, dorp en landelijk gebied zijn ook oorden van herinnering. Zichtbaar in de omgeving of slechts bewaard gebleven in
het geheugen van de mens. Het landschap vormt een getuigenis van maatschappelijke en sociale veranderingen, roept herinneringen
op en gevoelens over wat was en wat zal zijn. Veel blijft bewaard terwijl er ook veel nieuws verrijst.
Brabant, poŽzie van landschap en maatschappij biedt een royale selectie van beelden en teksten die iets van Brabants landschappelijke
en culturele rijkdom laten zien. Zorgvuldig bijeengebracht in deze uitgave, leveren ze een bijdrage aan het beleven
van Brabants schoonheid en het Brabants eigene.
Ina Adema
Commissaris van de Koning in Noord-Brabant

Inhoud
Woord vooraf (I. Adema) blz. 5
ĎEn wij dansen op carnavalí (G.J. Zwier) 6
Oranjeoord-De Heen fragment (J. Roodnat) 29
Villa Buitenrust (Y. van Wouw) 31
Nederland in den goeden ouden tijd fragment (J. van Lennep) 33
Ode aan de stedenbouwkundige (B. Bevers) 35
Bergen op Zoom (B. Bevers) 37
De pastorie van Zundert fragment (E. Zandstra) 39
Etten (P. van Lier) 41
Het Noordbrabantse meisje fragment (Hildebrand) 43
Een zondagochtend (T. Stoop) 45
Wandelingen door Nederland fragment (J. Craandijk) 47
Breda (W Beesems) 49
Mijn thuis (L. Ntukabumwe) 51
Brief naar Breda (L. Ntukabumwe) 53
Vallen en opstaan (R. Verwijs) 55
Wandelingen door Nederland fragment (J. Craandijk) 57
Eeuwigheidslaantje (P. Storm van Leeuwen) blz. 59
Het water zien! (Y. Nť) 61
Wandelingen door Nederland fragment (J. Craandijk) 63
Noord-Brabant fragment (K. Freriks) 65
Het afwezige monument (J. Mikkers) 67
Glazen gang (R. Kopland) 69
Pad (M. Morre) 71
Aankomst te Eindhoven (P. Bezembinder) 73
Vallende ouders fragment (A.F.Th. van der Heijden) 75
Masker (R. van de Ven) 77
Transitie (M. van Gerwen) 79
Eindhoven fragment (f Barrels) 81
Son-net (Chr. díHaen) 83
Dommeldal (S. Mooij) 85
De Dommel (F. Hoppenbrouwers) 87
I (M.L. Rijneveld) 89
Weg (T. van Deel) 91
Wax Hollandais (A. Benali) blz. 93
Gedichtendag (B. Kuijpers) 95
School voor de toekomst (G. van de Mark) 97
Peelwerkers fragment (A. Coolen) 99
Hier is het altijd vandaag (M. van den Elzen) 101
Als de oude bomen op het landgoed konden praten (S. Verbakel) 103
De Schijndelse draad (Y. Nť) 105
Schijndels landschap (M. van den Elzen) 107
Geukbank (E. Broeren) 109
Ridder uit de Ijzertijd of Ode aan het gekrulde zwaard (E. de Wildt) 111
Lofsang van Braband (J. van der Noot) 113
Brabantia mea (J. OíMill) 115
Wouter Lutkie - Sociaal en politiek bewogen fragment (GJ. van Zoggel) 117
Plattelandsrap (P. Coenen) 119
De Binnendieze ó De Diest (A. van Schijndel) 121
Pro memoriam donam (J.R. Vlek) blz. 123
Wandelingen door Nederland fragment (J. Craandijk) 125
Op reis door de Meijerij fragment (S. Hanewinckel) 127
Thuiskomen (M. Rijneveld) 129
Vrienden in ít weidse land (collectief) 131
Woudrichem (S. Vinkenoog) 133
Een dag als geen ander (12) (H. de Coninck) 135
Moerdijk (I. Gerhardc) 137
Tot besluit/Met dank aan (J.P. Rosenberg) 138

Stichting Achterland;  
 

25. Boeknummer: 00603  
Jubileumboek BAK 55 jaar
Bak-van-boemeldonck -- 04.007           (2021)    [Diverse auteurs. Eindredactie Stan de Graaf]
Tekst en beeld over 22 seizoenen Carnaval in Prinsenbeek t/m 2020. Vervolg van Jubileumboek 33 jaar BAK uit 1998.

Voorwoord
Ter gelegenheid van het 11-jarig bestaan is het ĎGroot Karnavalsboekí uitgebracht en bij het 33-jarig
bestaan het jubileumboek 't spoort al 33 jaor'. Beide boeken beschrijven op sfeervolle en uitstekende
wijze het Boemeldoncks karnaval over de periode 1967 tot en met 1998.
Het Boemeldoncks karnaval staat niet stil, sterker nog, het leeft enorm in Boemeldonck en het blijft zich
ontwikkelen. Dit jaar bestaat de BAK 55 jaar, een jubileumjaar. Helaas kan door het coronavirus, dat
vanaf 2020 over de wereld raast, het karnaval en het jubileum niet gevierd worden zoals we gewend
zijn. Door de vele maatregelen om het virus te bestrijden is het onder andere niet mogelijk om met
grote groepen mensen bij elkaar te komen. Wij begrijpen dit, gezondheid staat natuurlijk terecht op de
eerste plaats.
Gelukkig is het mogelijk om binnen de maatregelen nog wel (beperkt) activiteiten te ondernemen. Met
trots presenteren wij u dit jubileumboek met de titel ĎJubileumboek BAK 55 jaor'. Een boek dat vooral
ingaat op de vele ontwikkelingen en gebeurtenissen van de BAK in de afgelopen 22 jaar. In karnavals-
termen: het beschrijft met name de periode van het 33e jaar tot en met het 54e jaar van de BAK.
We maken we een reis door het Boemeldoncks karnaval aan de hand van beschrijvingen van vele
onderwerpen en ondersteund met historische foto's. We beginnen de reis met een prachtig verhaal
van Kees Nagelkerke met de titel ĎBoemeldonck. gij zijt veraanderdí. Als u dit verhaal leest dan kunt u
denken: Ďdat heb ik toch al eens ergens gelezen?í. Dat komt omdat dit verhaal een brug legt met de
eerste 32 jaar van de BAK. Vervolgens gaan we aan de hand van een groot aantal onderwerpen op reis
door het Boemeldoncks karnaval van de afgelopen 22 jaar.
Wij wensen u veel leesplezier en willen met dit boek een bijdrage leveren aan de viering van het 55-
jarig jubileum en aan de vastlegging van ons rijke Boemeldoncks karnaval. Een karnaval om trots op
te zijn!
Boemeldonck, februari 2021

Inhoud
Boemeldonck, gij zijt veraanderd... 5
Galerij van Prinsen en Hofdames 12
Dansmariekes 18
Raad van Elf 22
Hofkapel 24
Gevolg 26
Vlooienmarkt 28
Liedjesfestival 29
Prins uithalen 30
Prinsenzitting 31
Fietstocht 32
Tableau der Vorsten 33
Pomp droogleggen 34
Voettocht 35
BAK-zittingen 36
BRAK-zitting 38
BAK-kamavalskrant 40
BRAK-krant 41
Bouwadressenfeest 42
Plaotjesavond 43
Bouwlocaties en Open Dag Bouwschuren 44
Soepscheppen 46
Jeugdfeest 47
Clubfeest 48
Cup-teruggave 49
Kapellenfestival 50
Van Alles Wa 51
Karnavalsgebedsdienst 52
Ziekenbezoek 53
BAK-klassiekersmiddag 54
BAK-teutenavond 55
Kinderoptocht 56
Marktgebeuren 61
Grote Optocht 62
Prinsenwagen 68
Prijsuitreikingen 70
Wagenshow 72
Piepersbal/Kreeziecafť 74
Boemelplein 76
Kindermiddag 77
Seniorenmiddag 78
Lampionnenoptocht met vuurwerk 79
Steek afnemen 81
Foto & videomiddag 82
BAK-borrel 83
Foto BAK-gezelschap 84
BAK-vaan 85
Bezoeken aan clubs en kapellen 88
De Kwiebuskuil 90
Bezoeken aan de gemeente Breda 91
Bezoek aan Clara 92
Kunstwerken in Boemeldonck 93
33 jaar BAK van Boemeldonck 95
44 jaar BAK van Boemeldonck 97
Senaat 100
Afgevaardigden 101
Bestuur 102
Onderscheidingen 104
Centen van de BAK 106
Afval en Reiniging 108
BAK-archief 109
BAK-trein 110
SBS3/Bouwloods 111
Boemeldonckse Inkoop Commissie 112
Bouw Advies Commissie 113
Samenwerking Corso 114
Film en Fotografie 115
Getimmerten en Marktversieringen 116
Internet en Social Media 117
Partners van de BAK 118
Licht en Geluid 119
Optochtzaken 120
Scholenproject Alaaf 122
En nog veel meer... 124
Dankwoord en verantwoording 130

BAK bestuur;  
 

 

Uitgebreid zoeken

Laatste wijziging binnen getoonde publicaties: 21 maart 2023